Efficient Reasoning with Balanced Thinking
Organizations: Harbin Institute of Technology (Shenzhen) · Zhongguancun Academy · Huawei Noah’s Ark Lab · The Chinese University of Hong Kong · Tsinghua University · Shenzhen Loop Area Institute
Abstract
Large Reasoning Models (LRMs) have shown remarkable reasoning capabilities, yet they often suffer from overthinking, expending redundant computational steps on simple problems, or underthinking, failing to explore sufficient reasoning paths despite inherent capabilities. These issues lead to inefficiencies and potential inaccuracies, limiting practical deployment in resource-constrained settings. Existing methods to mitigate overthinking, such as suppressing reflective keywords or adjusting reasoning length, may inadvertently induce underthinking, compromising accuracy. Therefore, we propose ReBalance, a training-free framework that achieves efficient reasoning with balanced thinking. ReBalance leverages confidence as a continuous indicator of reasoning dynamics, identifying overthinking through high confidence variance and underthinking via consistent overconfidence. By aggregating hidden states from a small-scale dataset into reasoning mode prototypes, we compute a steering vector to guide LRMs' reasoning trajectories. A dynamic control function modulates this vector's strength and direction based on real-time confidence, pruning redundancy during overthinking, and promoting exploration during underthinking. Extensive experiments conducted on four models ranging from 0.5B to 32B, and across nine benchmarks in math reasoning, general question answering, and coding tasks demonstrate that ReBalance effectively reduces output redundancy while improving accuracy, offering a general, training-free, and plug-and-play strategy for efficient and robust LRM deployment. Project page and code are available at https://rebalance-ai.github.io .
Figures & tables
| MATH-500 | AIME24 | AIME25 | GSM8K | AMC23 | Olympiad | |||||||
| Method | Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens |
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-1.5B | ||||||||||||
| Baseline ( Guo et al., 2025 ) | 79.6 | 4516 | 23.3 | 12451 | 20.0 | 12739 | 76.0 | 1018 | 62.5 | 8239 | 41.2 | 8785 |
| CoD ( Xu et al., 2025a ) | 80.2 | 3512 | 33.3 | 11894 | 13.3 | 10941 | 69.5 | 531 | 62.5 | 6812 | 35.2 | 7160 |
| DEER ( Yang et al., 2025b ) | 67.0 | 2251 | 20.0 | 8135 | 23.3 | 8719 | 69.2 | 684 | 57.5 | 5132 | 35.4 | 5982 |
| NoThinking ( Ma et al., 2025b ) | 75.0 | 1582 | 6.7 | 6998 | 16.6 | 7473 | 61.6 | 285 | 60.0 | 3267 | 37.3 | 3485 |
| SCIENCE | COMMONSENSE | PROGRAMMING | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| GPQA-D | StrategyQA | LiveCodeBench | ||||
| Method | Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens |
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-1.5B | ||||||
| Baseline | ||||||
| Ours | ( ) | ( %) | ( ) | ( %) | ( ) | ( %) |
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-7B | ||||||
| Method | Math500 | GSM8K | Olympiad | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | |
| ReBalance (Ours) | 83.0 | 3474 | 78.3 | 765 | 43.9 | 7235 |
| 82.4 | 3686 | 78.2 | 910 | 42.2 | 7343 | |
| 81.0 | 4084 | 77.8 | 940 | 44.7 | 7679 | |
| 82.0 | 3343 | 78.1 | 761 | 39.4 | 7147 | |
| 83.6 | 3600 | 80.5 | 850 | 44.2 | 7923 | |
| Gating Functions | MATH-500 | GSM8K | Olympiad | GPQA-D | ||||
| Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | |
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-1.5B | ||||||||
| Baseline | 79.6 | 4516 | 76.0 | 1018 | 41.2 | 8785 | 17.1 | 8727 |
| Sigmoid Gate | 83.0 | 3474 | 78.3 | 765 | 43.9 | 7235 | 21.7 | 6902 |
| Linear Gate | 83.6 | 3600 | 79.2 | 800 | 42.5 | 6794 | 17.7 | 7019 |
| Hard-Step Gate | 81.2 | 3830 | 79.7 | 820 | 41.8 | 7528 | 17.2 | 6537 |
Appendix figures & tables28 assets
Supplementary material from the paper’s appendix.
Appendix
| Model | Words vs Min confidence | Words vs Confidence variance | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| CI_lo | CI_hi | CI_lo | CI_hi | |||
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-1.5B | ||||||
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-7B | ||||||
| QwQ-32B | ||||||
| Qwen3-14B | ||||||
| Model | SameRate | OR | CI_lo | CI_hi | Sig. | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-1.5B | |||||||
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-7B | |||||||
| QwQ-32B | |||||||
| Qwen3-14B |
| Model | Original Dim | PCA Dim | Retained Var. |
|---|---|---|---|
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-1.5B | |||
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-7B | |||
| QwQ-32B | |||
| Qwen3-14B |
| Category | Vocabulary |
|---|---|
| NoWait (suppress) | wait , alternatively , hmm , but , however , alternative , another , check , double - check , oh , maybe , verify , other , again , now , ah , any |
| SEAL—Transition | alternatively , think differently , another way , another approach , another method , another solution , another strategy , another technique |
| SEAL—Reflection | wait , verify , make sure , hold on , think again , ’s correct , ’s incorrect , let me check , seems right |
| Method | Math500 | GSM8K | Olympiad | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | |
| Full [ ] | 83.0 | 3474 | 78.3 | 765 | 43.9 | 7235 |
| 82.6 | 3387 | 78.1 | 890 | 41.7 | 6612 | |
| 76.6 | 3596 | 78.0 | 658 | 39.6 | 6876 | |
| Dataset | Confidence Distribution | MATH-500 | ||||
| q25c | q75c | q25v | q75v | Pass@1 | #Tokens | |
| QwQ-32B | ||||||
| MATH | 70.6 | 92.0 | 0.4 | 7.3 | 95.2 | 3662 |
| Level-1 | 74.8 | 92.8 | 0.3 | 5.2 | 94.8 | 3447 |
| Level-2 | 72.4 | 92.7 | 0.3 | 6.9 | 94.8 | 3623 |
| Level-3 | 71.0 | 92.1 | 0.4 | 6.9 | 95.2 | 3678 |
| Method | AMC23 | AIME2024 | AIME2025 | |||
| Pass@20 | #Tokens | Pass@20 | #Tokens | Pass@20 | #Tokens | |
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-1.5B | ||||||
| Baseline | 97.5 | 7430 | 63.3 | 10645 | 43.3 | 10447 |
| ReBalance | 97.5 | 4832 | 63.3 | 9243 | 46.7 | 8652 |
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-7B | ||||||
| Baseline | 100.0 | 6021 | 76.7 | 11249 | 66.7 | 11379 |
| Model | Avg@1 | Tok@1 | Avg@4 Std | Tok@4 Std |
|---|---|---|---|---|
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-1.5B | 79.6 | 4516 | 79.6 0.004 | 4620 100.9 |
| w/ ReBalance | 83.0 | 3474 | 83.3 0.007 | 3553 55.5 |
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-7B | 89.8 | 3699 | 89.4 0.007 | 3703 56.4 |
| w/ ReBalance | 92.6 | 2903 | 92.6 0.001 | 2894 38.1 |
| Qwen3-14B | 93.8 | 4470 | 93.8 0.001 | 4550 38.8 |
| w/ ReBalance | 94.0 | 3641 | 94.1 0.001 | 3674 44.6 |
| Model | Avg@1 | Tok@1 | Avg@4 Std | Tok@4 Std | Avg@16 Std | Tok@16 Std |
|---|---|---|---|---|---|---|
| AIME24 | ||||||
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-1.5B | ||||||
| Baseline | 23.3 | 12596 | 21.7 0.02 | 12897 830.7 | 19.6 0.03 | 12931 830.7 |
| ReBalance | 36.7 | 9040 | 34.2 0.04 | 9179 718.4 | 35.6 0.05 | 9179 602.6 |
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-7B | ||||||
| Baseline | 40.0 | 13994 | 41.7 0.03 | 13636 434.2 | 41.3 0.04 | 13764 418.2 |
| Temperature | Confidence Distribution | Baseline | Rebalance | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Pass@1 (%) | Token | Pass@1 (%) | Token | |||||
| 0.2 | 1 | 1 | 0 | 0 | 68.4 | 6248 | 77.0 | 4335 |
| 0.4 | 0.9602 | 1 | 0 | 0.0006 | 72.6 | 5694 | 79.6 | 3906 |
| 0.6 | 0.8507 | 1 | 0 | 0.0039 | 79.4 | 4584 | 81.6 | 3689 |
| 0.8 | 0.7156 | 0.9845 | 0.0002 | 0.0098 | 81.0 | 4529 | 84.6 | 3485 |
| 1.0 | 0.5516 | 0.9449 | 0.0006 | 0.0164 | 82.4 | 4660 | 82.4 | 3488 |
| Method | Reflection | Transition | Performance Change | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Word Count | TF | TF–IDF | Word Count | TF | TF–IDF | Pass@1 | Tokens | |
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-1.5B | ||||||||
| Baseline | 30.3 | 9.7 | 12.1 | 6.7 | 2.4 | 3.9 | – | – |
| NoThinking | 3.9 | 1.7 | 4.6 | 0.9 | 0.4 | 1.3 | -4.6 | -64.9% |
| NoWait | 1.6 | 1.7 | 3.5 | 0.1 | -1.6 | -41.4% | ||
| Rebalance | 10.5 | 6.4 | 9.3 | 1.7 | 1.0 | 2.3 | +3.4 | -23.1% |
| Method | Score | Ability | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Rubric | Elo | Coh | Crt | Img | Pac | Ele | Inst | Voi | Dia | Flo | SDT | Ama | Emo | Pos | Pur | Ch | |
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-1.5B | |||||||||||||||||
| Baseline | 15.0 | 30.0 | 1.3 | 1.8 | 2.8 | 1.9 | 5.4 | 1.5 | 2.9 | 2.9 | 4.1 | 2.5 | 3.2 | 1.2 | 11.5 | 9.2 | 1.8 |
| Rebalance | 15.2 | 57.5 | 1.5 | 1.9 | 2.7 | 2.2 | 5.6 | 1.4 | 2.8 | 3.0 | 4.3 | 2.5 | 3.3 | 1.2 | 11.2 | 9.4 | 1.7 |
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-7B | |||||||||||||||||
| Baseline | 22.9 | 308.9 | 4.0 | 4.4 | 4.8 | 4.8 | 6.6 | 3.1 | 5.0 | 4.2 | 6.6 | 4.0 | 5.4 | 2.7 | 9.9 | 9.6 | 3.4 |
| Model | Normal (O-base) | Overthinking | Normal (U-base) | Underthinking | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Conf. | Var. | Len. | Conf. | Var. | Len. | Conf. | Var. | Len. | Conf. | Var. | Len. | |
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-1.5B | 80.4 | 18.5 | 1357 | 78.6 | 21.3 | 2386 | 85.1 | 22.2 | 2909 | 89.7 | 16.7 | 1726 |
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-7B | 90.0 | 11.0 | 2809 | 81.8 | 23.0 | 5995 | 82.4 | 22.0 | 3259 | 91.2 | 12.0 | 2752 |
| Qwen3-14B | 92.6 | 8.7 | 5763 | 88.1 | 12.1 | 8819 | 85.3 | 11.3 | 6305 | 9.27 | 8.0 | 5743 |
| QwQ-32B | 84.0 | 16.1 | 3712 | 75.4 | 22.1 | 6377 | 76.2 | 18.5 | 4573 | 78.9 | 1.76 | 3080 |
| QwQ-32B | MATH-500 | AIME24 | AIME25 | GSM8K | AMC23 | GPQA-D | ||||||
| Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | |
| TrimR | ||||||||||||
| threshold=0.5 | 93.8 | 3830 | 56.7 | 8345 | 43.3 | 8827 | 93.7 | 1319 | 90.0 | 6055 | 63.1 | 6380 |
| threshold=0.75 | 94.8 | 4048 | 70.0 | 10235 | 53.3 | 11397 | 96.7 | 1410 | 87.5 | 6778 | 69.2 | 7312 |
| threshold=1 | 93.8 | 4241 | 66.7 | 11007 | 56.7 | 11726 | 95.9 | 1432 | 90.0 | 6890 | 63.7 | 7012 |
| Flashthink | ||||||||||||
| Method | AMC23 | AIME24 | AIME25 | Olympiad | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | Pass@1 | #Tokens | |
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-1.5B | ||||||||
| Baseline | 55 | 8990 | 23.3 | 12596 | 16.7 | 14556 | 41.2 | 8785 |
| Dynamic Temperature | 75 | 7344 | 36.7 | 12054 | 23.3 | 11659 | 44.7 | 8538 |
| Dynamic Steering | 80 | 5216 | 36.7 | 9040 | 30.0 | 8140 | 43.9 | 7253 |
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-7B | ||||||||
| Interval | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Relative Position Range | [0.0, 0.1) | [0.1, 0.2) | [0.2, 0.3) | [0.3, 0.4) | [0.4, 0.5) | [0.5, 0.6) | [0.6, 0.7) | [0.7, 0.8) | [0.8, 0.9) | [0.9, 1.0] |
| Count of Stability Indices | 27.41 | 16.45 | 10.96 | 9.87 | 6.58 | 3.29 | 2.85 | 2.19 | 3.95 | 16.45 |
| Methods | MATH-500 (Pass@1) | MATH-500 (#Tokens) | AIME24 (Pass@1) | AIME24 (#Tokens) | |
|---|---|---|---|---|---|
| Baseline | – | 79.6 | 4516 | 23.3 | 12596 |
| Vector Extraction w/ Stability Index | 11.4 | 81.8 | 4715 | 20.0 | 12563 |
| Vector Extraction w/ Confidence | 62.4 | 83.0 | 3474 | 36.7 | 9040 |
| Method | Prompt Modification |
|---|---|
| CoT ( Wei et al., 2022 ) | Please reason step by step. |
| CoD ( Xu et al., 2025a ) | Think step by step, but only keep a minimum draft for each thinking step, with 5 words at most. |
| CCoT ( Renze and Guven, 2024 ) | Think step by step, Be concise. |
| CCoT-2-45 ( Nayab et al., 2024 ) | Let’s think a bit step by step and limit the answer length to 45 words. |
| BTC ( Ding et al., 2024 ) | Rapidly evaluate and use the most effective reasoning shortcut to answer the question. |
| NoThinking ( Ma et al., 2025a ) | <think> Okay, I have finished thinking.</think> |
| Method | TPS | TPR (s) | Additional GPU Memory (GB) | #Tokens |
| DeepSeek-R1-Distill-Qwen-7B | ||||
| Baseline | 80.2 | 174.6 | – | 13994 |
| NoThinking | 80.1 | 55.2 | 0.0 | 4427 |
| CoD | 80.2 | 145.5 | 0.0 | 11663 |
| FlashThink | 73.8 | 135.9 | 18.3 | 10034 |
| TrimR | 48.8 | 147.7 | 15.4 | 7213 |