Rank-Constrained Adaptation for Reliable Real-World Performance
Organizations: Department of Electrical Engineering & Computer Science, Massachusetts Institute of Technology, Cambridge, MA, USA · Harvard School of Medicine, Harvard, Boston, MA, USA.
Abstract
Deep learning models trained to optimize average accuracy often exhibit systematic failures on particular subpopulations. In real-world settings like healthcare, the subpopulations most affected by such disparities are frequently unlabeled, partially observed, or not known in advance. Existing group-robust methods typically assume prior knowledge of the relevant subgroups, using group annotations for training, validation, or model selection. We propose Misclassification Aware Rank-Limited Adaptation (MARLA), a parameter-efficient method for improving worst group performance without explicit subgroup annotations. MARLA leverages an ERM-trained model by calculating the model's misclassification probability scores on a held-out adaptation set to identify a low-dimensional subspace where errors concentrate. We then learn a rank-restricted additive correction to the classifier logits within that subspace. Across seven real-world datasets, we evaluate group robustness under three settings: no knowledge of subgroup relevance, partial knowledge of subgroup relevance, and full knowledge of subgroup relevance. MARLA improves worst-group performance while remaining fast and parameter-efficient, with data-guided hyperparameter selection.
Figures & tables
| Algorithm | Group Info | GRACE | MIMIC-IV | ||
|---|---|---|---|---|---|
| (Train/Val) | WGA | Avg Acc | WGA | Avg Acc | |
| ERM* | ✗/✗ | ||||
| IRM* | ✗/✗ | ||||
| CVaRDRO* | ✗/✗ | ||||
| JTT* | ✗/✗ | ||||
| LfF* | ✗/✗ | ||||
| Algorithm | Group Info | GRACE | MIMIC-IV | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Known Attribute | Age | Sex | Race | Gender | |||||
| (Train/Val) | WGA | Avg Acc | WGA | Avg Acc | WGA | Avg Acc | WGA | Avg Acc | |
| ERM | ✗/★ | ||||||||
| IRM | ✗/★ | ||||||||
| CVaRDRO | ✗/★ | ||||||||
| JTT | ✗/★ | ||||||||
| Algorithm | Group Info | GRACE | MIMIC-IV | ||
|---|---|---|---|---|---|
| (Train/Val) | WGA | Avg Acc | WGA | Avg Acc | |
| ERM* | ✗/★ | ||||
| CVaRDRO* | ✗/★ | ||||
| JTT* | ✗/★ | ||||
| LfF* | ✗/★ | ||||
| Mixup* | ✗/★ | ||||
| Waterbirds | MultiNLI | CelebA | CivilComments | CheXpert | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Method | WGA | Avg Acc | WGA | Avg Acc | WGA | Avg Acc | WGA | Avg Acc | WGA | Avg Acc |
| MARLA (Low-rank) | ||||||||||
| Full-rank | ||||||||||
| ERM | ||||||||||
Appendix figures & tables24 assets
Supplementary material from the paper’s appendix.
Appendix
| ERM UGA (%) | GDRO UGA (%) | Harm (%) | MARLA UGA (%) | ||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 0.1 | ||||
| 1 | 0.2 | ||||
| 1 | 0.3 | ||||
| 2 | 0.1 | ||||
| 2 | 0.2 | ||||
| 2 | 0.3 |
| Dataset | Examples |
|---|---|
| Image datasets | |
| Waterbirds | |
| CelebA | |
| CheXpert | |
| Text datasets | |
| CivilComments | “Munchins looks like a munchins. The man who dont want to show his taxes, will tell you everything…” “The democratic party removed the filibuster to steamroll its agenda. Suck it up boys and girls.” “so you dont use oil? no gasoline? no plastic? man you ignorant losers are pathetic.” |
| Train (N=258,944) | Val (N=86,589) | Test (N=85,698) | Overall (N=431,231) | |
| OUTCOME | ||||
| 30-day readmission | 52,580 (20.3%) | 17,404 (20.1%) | 17,102 (20.0%) | 87,086 (20.2%) |
| In-hospital death | 5,178 (2.0%) | 1,704 (2.0%) | 1,727 (2.0%) | 8,609 (2.0%) |
| DEMOGRAPHICS | ||||
| Age, years (mean, SD) | 56.8 (19.0) | 57.1 (19.1) | 56.9 (19.0) | 56.9 (19.1) |
| Female sex | 134,251 (51.8%) | 45,557 (52.6%) | 45,182 (52.7%) | 224,990 (52.2%) |
| Train (N=13,442) | Val (N=4,480) | Test (N=4,482) | Overall (N=22,404) | |
| OUTCOME | ||||
| In-hospital death | 472 (3.5%) | 172 (3.8%) | 173 (3.9%) | 817 (3.6%) |
| DEMOGRAPHICS | ||||
| Age, years (mean, SD) | 65.9 (13.6) | 65.7 (13.7) | 65.9 (13.7) | 65.9 (13.7) |
| Female sex | 4,358 (32.4%) | 1,464 (32.7%) | 1,429 (31.9%) | 7,251 (32.4%) |
| Male sex | 9,084 (67.6%) | 3,016 (67.3%) | 3,053 (68.1%) | 15,153 (67.6%) |
| Dataset | Architecture | Epochs | Batch Size | Learning Rate | Weight Decay | Scheduler | Optimizer |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Waterbirds | ResNet-50 (ImageNet) | 50 | 32 | 0.003 | Constant | SGD | |
| CelebA | ResNet-50 (ImageNet) | 20 | 100 | 0.003 | Cosine | SGD | |
| CivilComments | BERT-base-uncased | 3 | 32 | 0.0 | Constant | AdamW | |
| MultiNLI | BERT-base-uncased | 3 | 32 | 0.0 | Constant | AdamW | |
| CheXpert | ResNet-50 (ImageNet) | 13 ∗ | 108 | 0.001 | Default ∗∗ | SGD | |
| GRACE | MLP (6 layers, 256 hidden) | 5,001 † | 1024 | Constant | SGD |
| Dataset | Epochs | Gamma Values | Rank Values |
|---|---|---|---|
| Waterbirds | 100 | 7.5, 8.5 | 4, 16, 32 |
| CelebA | 100 | 0.5, 0.75, 1.25, 1.5 | 2, 4, 12, 36, 52 |
| CivilComments | 50 | 500, 1000, 5000 | 1, 4, 5 |
| MultiNLI | 50 | 200, 500, 1000 | 1, 2, 3 |
| CheXpert | 50 | 0.5, 1, 1.5 | 50, 52, 54 |
| GRACE | 300 | 1.0, 5.0, 10.0, 20.0, 50.0 | 1, 2, 4, 8, 16 |
| Method | Search Type | Trials | Epochs | Learning Rate | Hyperparameters |
|---|---|---|---|---|---|
| MARLA | Grid | 10 | 100 | , , | |
| AFR (CC) | Grid | 12 | 100 | , | |
| AFR (CX) | Grid | 32 | 100 | , | |
| DFR (CC) | Random | 25 | 100 | ||
| DFR (CX) | Random | 25 | 100 | ||
| CRT | None | 1 | 100 | None |
| Dataset | ERM | MARLA | AFR | JTT | DPE | GIC |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Waterbirds | 25.05 | 26.53 | 26.58 | 76.08 | 40.12 | 120.20 |
| CelebA | 158.36 | 167.03 | 169.27 | 479.71 | 254.00 | 767.24 |
| CivilComments | 145.95 | 164.89 | 166.68 | 441.85 | 257.51 | 757.72 |
| MultiNLI | 61.23 | 72.99 | 73.12 | 185.52 | 116.33 | 335.29 |
| Dataset | Error-weight correlation | Worst-group amplification | Amplification relative to other groups | ERM error on worst group |
|---|---|---|---|---|
| GRACE | ||||
| MIMIC-IV | ||||
| Waterbirds | ||||
| CivilComments |
| Dataset | MARLA-attr | PCA-attr | Random-attr | MARLA-fix | PCA-fix | Random-fix |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Waterbirds | 0.44 | 0.21 | 0.01 | 0.52 | 0.42 | 0.02 |
| CivilComments | 0.55 | 0.68 | 0.02 | 0.75 | 0.22 | 0.02 |
| GRACE | 0.53 | 0.36 | 0.04 | 0.33 | 0.29 | 0.02 |
| MIMIC-IV | 0.52 | 0.31 | 0.03 | 0.64 | 0.05 | 0.01 |
| Dataset | MARLA WGA / Avg | PCA WGA / Avg | Random WGA / Avg | MARLA-PCA WGA | MARLA-Random WGA |
|---|---|---|---|---|---|
| Waterbirds | |||||
| CivilComments | |||||
| GRACE | |||||
| MIMIC-IV |
| Waterbirds | CivilComments | |||
|---|---|---|---|---|
| WGA | Avg Acc | WGA | Avg Acc | |
| 90-10 | ||||
| 80-20 | ||||
| 70-30 | ||||
| 60-40 | ||||
| ERM | ||||
| Waterbirds | CivilComments | |||
|---|---|---|---|---|
| WGA | Avg Acc | WGA | Avg Acc | |
| 90-10 | ||||
| 80-20 | ||||
| 70-30 | ||||
| 60-40 | ||||
| ERM | ||||
| Method | AUROC | Macro AUPRC | Balanced acc | Sensitivity | Specificity | Age sex WGA | Label-cond. demo WGA |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ERM | |||||||
| JTT | |||||||
| IRM | |||||||
| CVaRDRO | |||||||
| LfF | |||||||
| Mixup |
| Method | AUROC | Macro AUPRC | Balanced acc | Sensitivity | Specificity | Race gender WGA | Label-cond. demo WGA |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ERM | |||||||
| JTT | |||||||
| IRM | |||||||
| CVaRDRO | |||||||
| LfF | |||||||
| Mixup |
| Dataset | Original | Sharper | Flatter | Strongly flatter | Calibrated | Max absolute WGA |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Waterbirds | pp | |||||
| CivilComments | pp | |||||
| GRACE | pp | |||||
| MIMIC-IV | pp |
| Algorithm | Group Info | GRACE | MIMIC-IV | ||
|---|---|---|---|---|---|
| (Train/Val) | WGA | Avg Acc | WGA | Avg Acc | |
| Group labels are not used for training | |||||
| ERM* | ✗/★ | ||||
| CVaRDRO* | ✗/★ | ||||
| JTT* | ✗/★ | ||||
| LfF* | ✗/★ | ||||
| Algorithm | Group Info | Waterbirds | CelebA | CivilComments | MultiNLI | CheXpert | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| (Train/Val) | WGA | Avg Acc | WGA | Avg Acc | WGA | Avg Acc | WGA | Avg Acc | WGA | Avg Acc | |
| Group labels are not used for training | |||||||||||
| ERM* | ✗/★ | ||||||||||
| CRT* | ✗/★ | ||||||||||
| ReWeightCRT* | ✗/★ | ||||||||||
| JTT | ✗/★ | 91.1 | |||||||||
| ERM | WGA (%) | Avg. Acc. (%) | |||||||
| Dataset | Model | WGA | Acc | MARLA | AFR | JTT | MARLA | AFR | JTT |
| Waterbirds | ResNet-101 | ||||||||
| ResNet-152 | |||||||||
| CelebA | ResNet-101 | ||||||||
| ResNet-152 | |||||||||
| CheXpert | ResNet-101 | ||||||||