Shaping Parameter Contribution Patterns for Out-of-Distribution Detection
Organizations: Nanjing University of Science and Technology
Abstract
Out-of-distribution (OOD) detection is a well-known challenge due to deep models often producing overconfident. In this paper, we reveal a key insight that trained classifiers tend to rely on sparse parameter contribution patterns, meaning that only a few dominant parameters drive predictions. This brittleness can be exploited by OOD inputs that anomalously trigger these parameters, resulting in overconfident predictions. To address this issue, we propose a simple yet effective method called Shaping Parameter Contribution Patterns (SPCP), which enhances OOD detection robustness by encouraging the classifier to learn boundary-oriented dense contribution patterns. Specifically, SPCP operates during training by rectifying excessively high parameter contributions based on a dynamically estimated threshold. This mechanism promotes the classifier to rely on a broader set of parameters for decision-making, thereby reducing the risk of overconfident predictions caused by anomalously triggered parameters, while preserving in-distribution (ID) performance. Extensive experiments under various OOD detection setups verify the effectiveness of SPCP.
Figures & tables
| ID datasets | CIFAR-10 | CIFAR-100 | |||
| OOD datasets | FPR95 | AUROC | FPR95 | AUROC | |
| Vanilla training / SPCP training (Ours) | |||||
| Near-OOD | CIFAR-10 | – | – | 59.21 0.75 / 60.10 0.95 | 79.05 0.11 / 79.09 0.22 |
| CIFAR-100 | 66.60 4.46 / 35.74 0.51 | 86.36 0.58 / 90.42 0.17 | – | – | |
| TIN | 56.08 4.83 / 27.59 0.48 | 88.80 0.36 / 92.72 0.07 | 52.03 0.50 / 50.33 0.85 | 82.76 0.08 / 83.40 0.28 | |
| Average | 61.34 4.63 / 31.67 0.25 | 87.58 0.46 / 91.57 0.11 | 55.62 0.61 / 55.21 0.85 | 80.91 0.08 / 81.25 0.19 | |
| ID datasets | ImageNet-200 | ||
| OOD datasets | FPR95 | AUROC | |
| Vanilla training / SPCP training (Ours) | |||
| Near-OOD | SSB-hard | 69.77 0.32 / 70.23 0.21 | 79.83 0.02 / 79.80 0.05 |
| NINCO | 50.70 0.89 / 49.32 0.40 | 85.17 0.11 / 85.24 0.06 | |
| Average | 60.24 0.57 / 59.77 0.25 | 82.50 0.05 / 82.52 0.03 | |
| Far-OOD | iNaturalist | 26.41 2.29 / 23.86 0.94 | 92.55 0.50 / 92.91 0.08 |
| Method | CIFAR-10 | CIFAR-100 | ||||||||
| Near-OOD | Far-OOD | ID ACC | Near-OOD | Far-OOD | ID ACC | |||||
| FPR95 | AUROC | FPR95 | AUROC | FPR95 | AUROC | FPR95 | AUROC | |||
| Post-hoc methods (vanilla training with cross-entropy) | ||||||||||
| MSP ( Hendrycks and Gimpel 2017 ) | 48.17 3.92 | 88.03 0.25 | 31.72 1.84 | 90.73 0.43 | 95.06 0.30 | 54.80 0.33 | 80.27 0.11 | 58.70 1.06 | 77.76 0.44 | 77.25 0.10 |
| Energy ( Liu et al. 2020 ) | 61.34 4.63 | 87.58 0.46 | 41.69 5.32 | 91.21 0.92 | 95.06 0.30 | 55.62 0.61 | 80.91 0.08 | 56.59 1.38 | 79.77 0.61 | 77.25 0.10 |
| DICE ( Sun and Li 2022 ) | 70.04 7.64 | 78.34 0.79 | 51.76 4.42 | 84.23 1.89 | 95.06 0.30 | 57.95 0.53 | 79.38 0.23 | 56.25 0.60 | 80.01 0.18 | 77.25 0.10 |
| Method | Near-OOD | Far-OOD | ID ACC | ||
| FPR95 | AUROC | FPR95 | AUROC | ||
| Post-hoc methods (vanilla training with cross-entropy) | |||||
| MSP ( Hendrycks and Gimpel 2017 ) | 54.82 0.35 | 83.34 0.06 | 35.43 0.38 | 90.13 0.09 | 86.37 0.08 |
| Energy ( Liu et al. 2020 ) | 60.24 0.57 | 82.50 0.05 | 34.86 1.30 | 90.86 0.21 | 86.37 0.08 |
| DICE ( Sun and Li 2022 ) | 61.88 0.67 | 81.78 0.14 | 36.51 1.18 | 90.80 0.31 | 86.37 0.08 |
| ReAct ( Sun et al. 2021 ) | 62.49 2.19 | 81.87 0.98 | 28.50 0.95 | 92.31 0.56 | 86.37 0.08 |
| Stage | Near-OOD | Far-OOD | ID ACC | |||
| Training | Inferring | FPR95 | AUROC | FPR95 | AUROC | |
| 55.62 0.61 | 80.91 0.08 | 56.59 1.38 | 79.77 0.61 | 77.25 0.10 | ||
| 55.49 0.77 | 81.09 0.21 | 51.96 2.25 | 81.71 1.45 | 77.70 0.24 | ||
| 60.28 0.46 | 79.50 0.08 | 53.66 3.13 | 80.59 1.10 | 76.94 0.12 | ||
| 55.21 0.85 | 81.25 0.19 | 50.59 1.83 | 82.17 1.32 | 77.70 0.20 | ||
| Model | Method | Near-OOD | Far-OOD | ID ACC | ||
| FPR95 | AUROC | FPR95 | AUROC | |||
| ResNet-18 | Vanilla | 55.62 0.61 | 80.91 0.08 | 56.59 1.38 | 79.77 0.61 | 77.25 0.10 |
| SPCP | 55.21 0.85 | 81.25 0.19 | 50.59 1.83 | 82.17 1.32 | 77.70 0.20 | |
| WideResNet-28-10 | Vanilla | 54.48 1.30 | 82.31 0.41 | 55.34 1.67 | 80.87 0.80 | 80.53 0.13 |
| SPCP | 53.48 0.52 | 82.63 0.24 | 52.84 0.93 | 81.69 0.31 | 80.56 0.22 | |
| DenseNet-101 | Vanilla | 61.57 1.36 | 79.27 0.36 | 65.49 2.45 | 76.16 0.81 | 76.54 0.42 |
| Method | Near-OOD | Far-OOD | ID ACC | ||
| FPR95 | AUROC | FPR95 | AUROC | ||
| MSP ( Hendrycks and Gimpel 2017 ) | 54.80 0.33 | 80.27 0.11 | 58.70 1.06 | 77.76 0.44 | 77.25 0.10 |
| MSP+SPCP | 55.04 0.68 | 80.41 0.28 | 54.31 0.95 | 80.22 0.93 | 77.70 0.20 |
| Energy ( Liu et al. 2020 ) | 55.62 0.61 | 80.91 0.08 | 56.59 1.38 | 79.77 0.61 | 77.25 0.10 |
| Energy+SPCP | 55.21 0.85 | 81.25 0.19 | 50.59 1.83 | 82.17 1.32 | 77.70 0.20 |
| GradNorm ( Huang et al. 2021 ) | 85.58 0.46 | 70.13 0.47 | 83.68 1.92 | 69.14 1.05 | 77.25 0.10 |
Appendix figures & tables13 assets
Supplementary material from the paper’s appendix.
Appendix
| Method | Near-OOD | Far-OOD | ID ACC | ||
| FPR95 | AUROC | FPR95 | AUROC | ||
| Vanilla | 55.62 0.61 | 80.91 0.08 | 56.59 1.38 | 79.77 0.61 | 77.25 0.10 |
| + (0.1) | 63.48 0.85 | 79.13 0.37 | 65.03 2.27 | 78.19 0.59 | 76.90 0.55 |
| + (0.01) | 56.66 1.05 | 80.75 0.15 | 57.20 1.28 | 79.34 1.17 | 78.31 0.21 |
| + (0.001) | 56.54 1.35 | 80.65 0.32 | 53.93 1.93 | 80.70 1.18 | 77.60 0.31 |
| + (0.0001) | 55.87 1.32 | 80.93 0.38 | 54.00 1.84 | 80.85 0.97 | 77.40 0.28 |
| Dataset | Methods | Latency (s) | |
| Training | Inferring | ||
| CIFAR-10 | Vanilla | 7.82 | 2.35 |
| +LogitNorm | 7.99 | 2.37 | |
| +SPCP | 8.19 | 2.48 | |
| ImageNet-200 | Vanilla | 515.71 | 10.94 |
| +LogitNorm | 518.43 | 10.97 | |
| CIFAR-10 | ImageNet-200 | |||
| Near-OOD | Far-OOD | Near-OOD | Far-OOD | |
| ITP | 52.72 / 87.31 | 35.70 / 90.30 | 60.09 / 82.68 | 32.17 / 91.28 |
| SPCP | 31.67 / 91.57 | 20.54 / 94.55 | 59.77 / 82.52 | 30.43 / 91.46 |
| Near-OOD | Far-OOD | |
| Fixed | 35.19 / 90.86 | 26.69 / 92.53 |
| Ours | 31.67 / 91.57 | 20.54 / 94.55 |
| Kinetics-Sound | |
| Vanilla | 76.95 / 69.67 |
| Ours | 69.20 / 73.48 |
| Method | Near-OOD | Far-OOD | ID ACC | ||||||
| CIFAR-100 | TIN | Average | MNIST | SVHN | Textures | Places365 | Average | ||
| Post-hoc methods (vanilla training with cross-entropy) | |||||||||
| MSP | 87.19 0.33 | 88.87 0.19 | 88.03 0.25 | 92.63 1.57 | 91.46 0.40 | 89.89 0.71 | 88.92 0.47 | 90.73 0.43 | 95.06 0.30 |
| Energy | 86.36 0.58 | 88.80 0.36 | 87.58 0.46 | 94.32 2.53 | 91.79 0.98 | 89.47 0.70 | 89.25 0.78 | 91.21 0.92 | 95.06 0.30 |
| DICE | 77.01 0.88 | 79.67 0.87 | 78.34 0.79 | 90.37 5.97 | 90.02 1.77 | 81.86 2.35 | 74.67 4.98 | 84.23 1.89 | 95.06 0.30 |
| ReAct | 85.93 0.83 | 88.29 0.44 | 87.11 0.61 | 92.81 3.03 | 89.12 3.19 | 89.38 1.49 | 90.35 0.78 | 90.42 1.41 | 95.06 0.30 |
| Method | Near-OOD | Far-OOD | ID ACC | ||||||
| CIFAR-100 | TIN | Average | MNIST | SVHN | Textures | Places365 | Average | ||
| Post-hoc methods (vanilla training with cross-entropy) | |||||||||
| MSP | 53.08 4.86 | 43.27 3.00 | 48.17 3.92 | 23.64 5.81 | 25.82 1.64 | 34.96 4.64 | 42.47 3.81 | 31.72 1.84 | 95.06 0.30 |
| Energy | 66.60 4.46 | 56.08 4.83 | 61.34 4.63 | 24.99 12.93 | 35.12 6.11 | 51.82 6.11 | 54.85 6.52 | 41.69 5.32 | 95.06 0.30 |
| DICE | 73.71 7.67 | 66.37 7.68 | 70.04 7.64 | 30.83 10.54 | 36.61 4.74 | 62.42 4.79 | 77.19 12.60 | 51.76 4.42 | 95.06 0.30 |
| ReAct | 67.40 7.34 | 59.71 7.31 | 63.56 7.33 | 33.77 18.00 | 50.23 15.98 | 51.42 11.42 | 44.20 3.35 | 44.90 8.37 | 95.06 0.30 |
| Method | Near-OOD | Far-OOD | ID ACC | ||||||
| CIFAR-10 | TIN | Average | MNIST | SVHN | Textures | Places365 | Average | ||
| Post-hoc methods (vanilla training with cross-entropy) | |||||||||
| MSP | 78.47 0.07 | 82.07 0.17 | 80.27 0.11 | 76.08 1.86 | 78.42 0.89 | 77.32 0.71 | 79.22 0.29 | 77.76 0.44 | 77.25 0.10 |
| Energy | 79.05 0.11 | 82.76 0.08 | 80.91 0.08 | 79.18 1.37 | 82.03 1.74 | 78.35 0.83 | 79.52 0.23 | 79.77 0.61 | 77.25 0.10 |
| DICE | 78.04 0.32 | 80.72 0.30 | 79.38 0.23 | 79.86 1.89 | 84.22 2.00 | 77.63 0.34 | 78.33 0.66 | 80.01 0.18 | 77.25 0.10 |
| ReAct | 78.65 0.05 | 82.88 0.08 | 80.77 0.05 | 78.37 1.59 | 83.01 0.97 | 80.15 0.46 | 80.03 0.11 | 80.39 0.49 | 77.25 0.10 |
| Method | Near-OOD | Far-OOD | ID ACC | ||||||
| CIFAR-10 | TIN | Average | MNIST | SVHN | Textures | Places365 | Average | ||
| Post-hoc methods (vanilla training with cross-entropy) | |||||||||
| MSP | 58.91 0.93 | 50.70 0.34 | 54.80 0.33 | 57.23 4.68 | 59.07 2.53 | 61.88 1.28 | 56.62 0.87 | 58.70 1.06 | 77.25 0.10 |
| Energy | 59.21 0.75 | 52.03 0.50 | 55.62 0.61 | 52.62 3.83 | 53.62 3.14 | 62.35 2.06 | 57.75 0.86 | 56.59 1.38 | 77.25 0.10 |
| DICE | 60.98 1.10 | 54.93 0.53 | 57.95 0.53 | 51.79 3.67 | 49.58 3.32 | 64.23 1.65 | 59.39 1.25 | 56.25 0.60 | 77.25 0.10 |
| ReAct | 61.30 0.43 | 51.47 0.47 | 56.39 0.34 | 56.04 5.66 | 50.41 2.02 | 55.04 0.82 | 55.30 0.41 | 54.20 1.56 | 77.25 0.10 |
| Method | Near-OOD | Far-OOD | ID ACC | |||||
| SSB-hard | NINCO | Average | iNaturalist | Textures | OpenImage-O | Average | ||
| Post-hoc methods (vanilla training with cross-entropy) | ||||||||
| MSP | 80.38 0.03 | 86.29 0.11 | 83.34 0.06 | 92.80 0.25 | 88.36 0.13 | 89.24 0.02 | 90.13 0.09 | 86.37 0.08 |
| Energy | 79.83 0.02 | 85.17 0.11 | 82.50 0.05 | 92.55 0.50 | 90.79 0.16 | 89.23 0.26 | 90.86 0.21 | 86.37 0.08 |
| DICE | 79.06 0.05 | 84.49 0.24 | 81.78 0.14 | 91.81 0.79 | 91.53 0.21 | 89.06 0.34 | 90.80 0.31 | 86.37 0.08 |
| ReAct | 78.97 1.33 | 84.76 0.64 | 81.87 0.98 | 93.65 0.88 | 92.86 0.47 | 90.40 0.35 | 92.31 0.56 | 86.37 0.08 |
| Method | Near-OOD | Far-OOD | ID ACC | |||||
| SSB-hard | NINCO | Average | iNaturalist | Textures | OpenImage-O | Average | ||
| Post-hoc methods (vanilla training with cross-entropy) | ||||||||
| MSP | 66.00 0.10 | 43.65 0.75 | 54.82 0.35 | 26.48 0.73 | 44.58 0.68 | 35.23 0.18 | 35.43 0.38 | 86.37 0.08 |
| Energy | 69.77 0.32 | 50.70 0.89 | 60.24 0.57 | 26.41 2.29 | 41.43 1.85 | 36.74 1.14 | 34.86 1.30 | 86.37 0.08 |
| DICE | 70.84 0.30 | 52.91 1.20 | 61.88 0.67 | 29.66 2.62 | 40.96 1.87 | 38.91 1.16 | 36.51 1.18 | 86.37 0.08 |
| ReAct | 71.51 1.92 | 53.47 2.46 | 62.49 2.19 | 22.97 2.25 | 29.67 1.35 | 32.86 0.74 | 28.50 0.95 | 86.37 0.08 |
OOD Detection
Out-of-distribution (OOD) detection identifies inputs unlike a model’s training data so systems can flag uncertainty, reject inputs, or adapt safely.
See all 223 papers