Language on Demand, Knowledge at Core: Composing LLMs with Encoder-Decoder Translation Models for Extensible Multilinguality
Organizations: Key Laboratory of Intelligent Information Processing, Institute of Computing Technology, Chinese Academy of Sciences (ICT/CAS) · State Key Laboratory of AI Safety, Institute of Computing Technology, Chinese Academy of Sciences · University of Chinese Academy of Sciences, Beijing, China
Abstract
Large language models (LLMs) exhibit strong general intelligence, yet their multilingual performance remains highly imbalanced. Although LLMs encode substantial cross-lingual knowledge in a unified semantic space, they often struggle to reliably interface this knowledge with low-resource or unseen languages. Fortunately, pretrained encoder-decoder translation models already possess balanced multilingual capability, suggesting a natural complement to LLMs. In this work, we propose XBridge, a compositional encoder-LLM-decoder architecture that offloads multilingual understanding and generation to external pretrained translation models, while preserving the LLM as an English-centric core for general knowledge processing. To address the resulting representation misalignment across models, we introduce lightweight cross-model mapping layers and an optimal transport-based alignment objective, enabling fine-grained semantic consistency for multilingual generation. Experiments on four LLMs across multilingual understanding, reasoning, summarization, and generation indicate that XBridge outperforms strong baselines, especially on low-resource and previously unseen languages, without retraining the LLM.
Figures & tables
| System | Low-Resource Languages | High-Resource Languages | Average | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bn-En | En-Bn | Sw-En | En-Sw | Ja-En | En-Ja | De-En | En-De | X-En | En-X | |
| NLLB-200-1.3B | 37.78 | 32.83 | 42.66 | 36.28 | 29.60 | 19.07 | 46.23 | 39.91 | 37.51 | 31.00 |
| MetaMath-7B | ||||||||||
| MetaMath-7B | 1.46 | 0.67 | 3.33 | 1.75 | 27.62 | 16.76 | 34.36 | 19.42 | 18.62 | 11.92 |
| MindMerger | 30.76 | - | 39.43 | - | 22.50 | - | 40.05 | - | 31.57 | - |
| LayAlign | 30.91 | - | 39.02 | - | 22.36 | - | 39.43 | - | 31.98 | - |
Appendix figures & tables19 assets
Supplementary material from the paper’s appendix.
Appendix
| System | Training | Inference |
|---|---|---|
| SFT | 1.0x | 1.0x |
| Translate-Test | - | 0.55x |
| MindMerger | 1.42x | 0.85x |
| XBridge | 0.91x | 0.66x |
| ISO 639-1 | Language | ISO 639-1 | Language | ISO 639-1 | Language | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Af | Akrikaans | It | Italian | Pl | Polish | ||
| Ar | Arabic | Ka | Georgian | Ps | Pashto | ||
| Az | Azerbaijani | Kk | Kazakh | Pt | Portuguese | ||
| Cs | Czech | Km | Khmer | Ro | Romanian | ||
| El | Modern Greek | Ko | Korean | Sl | Slovenian | ||
| Et | Estonian | Lt | Lithuanian | Sv | Swedish |
| System | Bn-En | En-Bn | De-En | En-De | Es-En | En-Es | Fr-En | En-Fr | Ja-En | En-Ja |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| NLLB-200-1.3B | 37.78 | 32.83 | 46.23 | 39.91 | 35.37 | 31.35 | 47.14 | 51.33 | 29.60 | 19.07 |
| MetaMath-7B | ||||||||||
| MetaMath-7B | 1.46 | 0.67 | 34.36 | 19.42 | 36.33 | 27.42 | 15.54 | 11.64 | 27.62 | 16.76 |
| MindMerger | 30.76 | - | 40.05 | - | 28.77 | - | 38.65 | - | 22.50 | - |
| LayerAlign | 30.91 | - | 39.43 | - | 30.16 | - | 40.48 | - | 22.36 | - |
| XBridge (Ours) | 35.47 | 29.23 | 41.42 | 35.39 | 30.51 | 28.88 | 42.14 | 49.49 | 24.52 | 19.60 |
| System | Bn-En | En-Bn | De-En | En-De | Es-En | En-Es | Fr-En | En-Fr | Ja-En | En-Ja |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| NLLB-200-1.3B | 88.30 | 85.67 | 88.80 | 86.12 | 86.72 | 85.68 | 88.83 | 87.05 | 87.05 | 86.45 |
| MetaMath-7B | ||||||||||
| MetaMath-7B | 50.85 | 35.10 | 86.25 | 76.59 | 84.39 | 78.49 | 86.84 | 78.45 | 82.62 | 76.35 |
| MindMerger | 86.87 | - | 87.81 | - | 85.52 | - | 87.64 | - | 84.94 | - |
| LayerAlign | 87.10 | - | 87.77 | - | 85.75 | - | 87.77 | - | 84.78 | - |
| XBridge (Ours) | 88.03 | 84.98 | 88.17 | 85.31 | 86.16 | 85.26 | 88.07 | 86.53 | 86.04 | 85.99 |
| System | Bn | De | En | Es | Fr | Ja | Ru | Sw | Th | Zh | Avg |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| MetaMath-7B | |||||||||||
| SFT | 30.00 | 40.40 | 48.00 | 39.60 | 39.20 | 32.40 | 39.60 | 35.20 | 32.80 | 36.00 | 37.32 |
| Translate-Test | 34.80 | 49.20 | 53.20 | 47.60 | 40.80 | 45.20 | 49.20 | 43.20 | 32.40 | 46.00 | 44.16 |
| MindMerger | 43.60 | 57.20 | 67.20 | 59.20 | 60.00 | 45.60 | 57.60 | 49.20 | 42.40 | 48.80 | 53.08 |
| LayerAlign | 40.40 | 54.80 | 62.80 | 59.20 | 52.40 | 51.60 | 56.40 | 53.20 | 47.20 | 51.20 | 52.92 |
| XBridge_LLM (Ours) | 48.40 | 54.80 | 67.20 | 60.80 | 57.20 | 47.20 | 57.60 | 46.40 | 45.60 | 52.80 | 53.80 |
| System | Bn | En | Es | Fr | Ja | Ru | Sw | Th | Zh | Avg |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| MetaMath-7B | ||||||||||
| SFT | 16.79 | 33.27 | 23.68 | 28.42 | 29.20 | 25.42 | 27.01 | 18.68 | 20.16 | 24.74 |
| MindMerger | 17.93 | 27.27 | 21.03 | 26.05 | 28.11 | 22.25 | 26.49 | 19.20 | 18.56 | 22.99 |
| LayerAlign | 17.94 | 28.84 | 21.49 | 26.31 | 27.55 | 22.22 | 26.29 | 20.09 | 19.02 | 23.30 |
| XBridge (Ours) | 18.93 | 31.66 | 22.75 | 27.96 | 32.12 | 24.64 | 28.90 | 20.70 | 24.12 | 25.75 |
| LLaMA3-8B | ||||||||||
| Variants | Lrl-En | En-Lrl | Hrl-En | En-Hrl | X-En | En-X |
|---|---|---|---|---|---|---|
| MetaMath-7B | 2.87 | 1.05 | 26.50 | 17.36 | 18.62 | 11.92 |
| w/o OT | 35.33 | 22.20 | 32.98 | 25.30 | 33.76 | 24.27 |
| w/o Decoder | 36.22 | - | 35.01 | - | 35.41 | - |
| XBridge | 33.93 | 25.56 | 31.98 | 29.37 | 32.63 | 28.10 |
| Variants | Lrl-LLM | Lrl-Dec | Hrl-LLM | Hrl-Dec | Avg-LLM | Avg-Dec |
|---|---|---|---|---|---|---|
| MetaMath-7B | 5.60 | - | 50.06 | - | 36.72 | - |
| SFT | 32.67 | - | 39.31 | - | 37.32 | - |
| w/o OT | 48.27 | 47.20 | 56.23 | 54.57 | 53.84 | 52.36 |
| w/o Decoder | 48.27 | - | 56.91 | - | 54.32 | - |
| w/o Stage 1 | 29.33 | 28.13 | 52.51 | 51.37 | 45.56 | 44.40 |
| Joint Stage 2&3 | 43.07 | 42.53 | 48.63 | 47.26 | 46.96 | 45.84 |
| Variants | Bn | En | Es | Fr | Ja | Ru | Sw | Th | Zh | Lrl | Hrl | Avg |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| SFT | 16.79 | 33.27 | 23.68 | 28.42 | 29.20 | 25.42 | 27.01 | 18.68 | 20.16 | 20.83 | 26.69 | 24.74 |
| w/o OT | 18.55 | 31.49 | 22.68 | 27.86 | 32.05 | 24.27 | 28.35 | 20.27 | 23.81 | 22.39 | 27.03 | 25.48 |
| XBridge | 18.85 | 31.50 | 22.84 | 28.18 | 32.26 | 24.36 | 28.57 | 21.08 | 24.40 | 22.83 | 27.26 | 25.78 |
| Languages | X En | En X | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| NLLB | MetaMath | w/o OT | XBridge | NLLB | MetaMath | w/o OT | XBridge | |
| Af | 58.33 | 17.64 | 53.69 | 54.90 | 42.69 | 12.79 | 37.30 | 41.75 |
| Ar | 42.42 | 24.59 | 40.61 | 38.20 | 33.13 | 10.94 | 16.81 | 26.37 |
| Az | 28.25 | 28.97 | 25.35 | 23.57 | 19.39 | 16.23 | 12.25 | 16.18 |
| Cs | 41.17 | 1.34 | 40.47 | 38.54 | 35.85 | 0.32 | 23.39 | 30.03 |
| El | 37.68 | 3.59 | 37.19 | 35.43 | 28.16 | 0.80 | 19.07 | 24.34 |
| Bn | De | En | Es | Fr | Ja | Ru | Sw | Th | Zh | Avg | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bn | - | 22.47 | 37.09 | 20.56 | 31.36 | 16.69 | 21.03 | 22.85 | 13.62 | 17.42 | 22.57 |
| De | 24.74 | - | 45.75 | 25.57 | 39.82 | 18.73 | 26.51 | 26.34 | 14.82 | 19.81 | 26.90 |
| En | 28.42 | 35.45 | - | 29.59 | 49.38 | 20.12 | 30.57 | 34.68 | 17.09 | 23.11 | 29.82 |
| Es | 22.21 | 23.42 | 32.00 | - | 33.74 | 16.82 | 21.78 | 22.01 | 12.93 | 17.57 | 22.50 |
| Fr | 24.26 | 28.62 | 46.10 | 26.64 | - | 17.75 | 25.90 | 26.99 | 14.47 | 19.96 | 25.63 |
| Ja | 20.76 | 20.05 | 27.63 | 18.59 | 26.94 | - | 18.82 | 19.76 | 12.60 | 17.16 | 20.26 |
| MGSM | Bn | De | En | Es | Fr | Ja | Ru | Sw | Th | Zh | Avg |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bn | 46.00 | 44.40 | 45.20 | 45.60 | 40.80 | 42.80 | 44.00 | 46.00 | 44.00 | 44.80 | 44.36 |
| De | 58.40 | 56.40 | 58.40 | 59.20 | 53.20 | 54.80 | 58.40 | 58.00 | 58.40 | 59.20 | 57.44 |
| En | 63.60 | 62.80 | 63.20 | 63.60 | 59.60 | 61.60 | 62.80 | 63.20 | 61.20 | 64.00 | 62.56 |
| Es | 60.00 | 57.60 | 61.60 | 61.20 | 55.20 | 56.80 | 60.40 | 60.80 | 57.60 | 60.80 | 59.20 |
| Fr | 58.80 | 58.40 | 60.40 | 60.80 | 57.20 | 56.80 | 60.80 | 59.60 | 58.00 | 60.00 | 59.08 |
| Ja | 49.20 | 47.20 | 49.20 | 50.00 | 43.60 | 46.80 | 48.80 | 48.80 | 48.00 | 48.80 | 48.04 |
| System | Lrl-En | En-Lrl | Hrl-En | En-Hrl | X-En | En-X |
|---|---|---|---|---|---|---|
| M2M100-1.2B | 28.00 | 22.25 | 33.11 | 32.55 | 31.41 | 29.12 |
| LLaMA3-8B | 32.03 | 17.43 | 36.77 | 32.32 | 35.19 | 27.36 |
| MindMerger | 31.37 | - | 32.67 | - | 32.24 | - |
| LayerAlign | 31.28 | - | 32.47 | - | 32.08 | - |
| XBridge (Ours) | 32.24 | 21.66 | 35.86 | 28.67 | 34.65 | 26.33 |
| System | Bn | De | En | Es | Fr | Ja | Ru | Sw | Th | Zh | Avg |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| SFT | 38.80 | 46.40 | 54.00 | 54.80 | 44.40 | 38.80 | 45.20 | 40.80 | 44.00 | 49.20 | 45.64 |
| Translate-Test | 40.40 | 56.00 | 62.00 | 54.80 | 54.80 | 51.60 | 57.20 | 46.80 | 35.20 | 48.00 | 50.68 |
| MindMerger | 52.40 | 55.60 | 62.40 | 55.60 | 59.60 | 50.40 | 58.40 | 47.60 | 50.80 | 56.40 | 54.92 |
| LayerAlign | 51.20 | 60.00 | 65.20 | 58.00 | 55.60 | 50.00 | 59.20 | 49.20 | 50.80 | 54.00 | 55.32 |
| XBridge_LLM (Ours) | 49.20 | 57.20 | 66.00 | 60.80 | 52.80 | 54.40 | 54.80 | 47.20 | 52.80 | 60.00 | 55.52 |
| XBridge_Dec (Ours) | 48.40 | 53.20 | 62.80 | 59.20 | 48.40 | 53.20 | 54.00 | 44.40 | 48.40 | 58.80 | 53.08 |
| System | Lrl-En | En-Lrl | Hrl-En | En-Hrl | X-En | En-X |
|---|---|---|---|---|---|---|
| NLLB-200-600M | 33.59 | 26.43 | 34.83 | 29.52 | 34.42 | 28.49 |
| NLLB-200-1.3B | 37.09 | 28.86 | 37.72 | 32.08 | 37.51 | 31.00 |
| MetaMath-7B | 2.87 | 1.05 | 26.50 | 17.36 | 18.62 | 11.92 |
| XBridge (600M) | 31.20 | 23.42 | 29.46 | 26.55 | 30.04 | 25.50 |
| XBridge (1.3B) | 35.26 | 26.91 | 32.42 | 31.24 | 33.37 | 29.80 |
| System | Bn | De | En | Es | Fr | Ja | Ru | Sw | Th | Zh | Avg |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| SFT | 38.80 | 46.40 | 54.00 | 54.80 | 44.40 | 38.80 | 45.20 | 40.80 | 44.00 | 49.20 | 45.64 |
| XBridge_LLM (600M) | 47.60 | 56.00 | 65.60 | 56.00 | 56.00 | 47.20 | 56.00 | 50.80 | 49.20 | 50.00 | 53.44 |
| XBridge_Dec (600M) | 45.20 | 52.80 | 65.60 | 55.60 | 51.60 | 44.40 | 54.40 | 50.80 | 46.00 | 49.20 | 51.56 |
| XBridge_LLM (1.3B) | 48.40 | 54.80 | 67.20 | 60.80 | 57.20 | 47.20 | 57.60 | 46.40 | 45.60 | 52.80 | 53.80 |
| XBridge_Dec (1.3B) | 47.20 | 52.80 | 66.80 | 60.00 | 51.60 | 44.80 | 56.00 | 45.60 | 44.40 | 52.00 | 52.12 |