Semantic Richness or Geometric Reasoning? The Fragility of VLM's Visual Invariance
Organizations: Boston University
Abstract
This work investigates the fundamental fragility of state-of-the-art Vision-Language Models (VLMs) under basic geometric transformations. While modern VLMs excel at semantic tasks such as recognizing objects in canonical orientations and describing complex scenes, they exhibit systematic failures at a more fundamental level: lack of robust spatial invariance and equivariance required to reliably determine object identity under simple rotations, scaling, and identity transformations. We demonstrate this limitation through a systematic evaluation across diverse visual domains, including symbolic sketches, natural photographs, and abstract art. Performance drops sharply as semantic content becomes sparse, and this behavior is observed across architectures, model capacities, and prompting strategies. Overall, our results reveal a systematic gap between semantic understanding and spatial reasoning in current VLMs, highlighting the need for stronger geometric grounding in future multimodal systems.
Figures & tables
| Qwen2.5-VL-7B | Qwen2.5-VL-32B | Qwen3-VL-8B | Qwen3-VL-30B | GPT-5.2 | Gemini-2.5-Pro | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Dataset | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR |
| Times New Roman | 51.07 | 100.00 | 02.14 | 52.67 | 100.00 | 05.34 | 50.11 | 100.00 | 00.21 | 65.81 | 100.00 | 31.62 | 74.25 | 95.09 | 53.42 | 89.32 | 100.00 | 78.63 |
| Handwritten English | 50.85 | 98.08 | 03.63 | 62.50 | 98.08 | 26.92 | 50.00 | 100.00 | 00.00 | 55.98 | 100.00 | 11.97 | 67.84 | 96.58 | 39.10 | 68.27 | 99.57 | 36.97 |
| Omniglot | 50.72 | 99.46 | 01.98 | 54.17 | 94.71 | 13.62 | 51.01 | 99.96 | 02.06 | 56.64 | 99.75 | 13.53 | 75.55 | 80.91 | 70.19 | 76.90 | 98.69 | 55.10 |
| Random guess | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 |
| Qwen2.5-VL-7B | Qwen2.5-VL-32B | Qwen3-VL-8B | Qwen3-VL-30B | GPT-5.2 | Gemini-2.5-Pro | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Domain | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR |
| Photo | 59.42 | 100.00 | 18.83 | 77.67 | 100.00 | 55.33 | 50.25 | 100.00 | 00.50 | 64.58 | 100.00 | 29.17 | 99.50 | 100.00 | 99.00 | 92.67 | 100.00 | 85.33 |
| Art Painting | 50.25 | 100.00 | 00.50 | 63.50 | 100.00 | 27.00 | 50.08 | 100.00 | 00.17 | 55.08 | 100.00 | 10.17 | 99.50 | 100.00 | 99.00 | 94.17 | 100.00 | 88.33 |
| Cartoon | 51.42 | 100.00 | 02.83 | 70.08 | 100.00 | 40.17 | 50.25 | 100.00 | 00.50 | 60.67 | 100.00 | 21.33 | 98.17 | 100.00 | 96.33 | 90.33 | 100.00 | 80.67 |
| Sketch | 52.25 | 100.00 | 04.50 | 57.25 | 100.00 | 14.50 | 50.42 | 100.00 | 00.83 | 52.83 | 100.00 | 05.67 | 92.25 | 99.67 | 84.83 | 86.50 | 99.83 | 73.17 |
| Random guess | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 |
| Qwen2.5-VL-7B | Qwen2.5-VL-32B | Qwen3-VL-8B | Qwen3-VL-30B | GPT-5.2 | Gemini-2.5-Pro | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Domain | OR | RR | OI | OR | RR | OI | OR | RR | OI | OR | RR | OI | OR | RR | OI | OR | RR | OI |
| Photo | 100.00 | 59.42 | 98.75 | 100.00 | 77.67 | 99.75 | 100.00 | 50.25 | 99.25 | 100.00 | 64.58 | 99.00 | 100.00 | 99.50 | 99.25 | 100.00 | 92.67 | 98.25 |
| Art Painting | 98.00 | 50.25 | 96.75 | 99.50 | 63.50 | 97.50 | 99.50 | 50.08 | 98.00 | 98.50 | 55.08 | 98.50 | 98.50 | 99.50 | 97.50 | 100.00 | 94.17 | 97.00 |
| Cartoon | 99.50 | 51.42 | 97.00 | 99.00 | 70.08 | 98.00 | 100.00 | 50.25 | 97.75 | 100.00 | 60.67 | 97.75 | 100.00 | 98.17 | 97.75 | 100.00 | 90.33 | 98.25 |
| Sketch | 94.50 | 52.25 | 92.75 | 96.50 | 57.25 | 86.25 | 96.50 | 50.42 | 87.00 | 96.00 | 52.83 | 91.00 | 94.50 | 92.25 | 95.50 | 97.50 | 86.50 | 96.00 |
| Random guess | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 |
| Qwen2.5-VL-7B | Qwen2.5-VL-32B | Qwen3-VL-8B | Qwen3-VL-30B | GPT-5.2 | Gemini-2.5-Pro | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Dataset | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR |
| Times New Roman | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 |
| Handwritten English | 99.04 | 98.08 | 100.00 | 99.04 | 98.08 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 99.04 | 98.08 | 100.00 | 99.04 | 98.08 | 100.00 | 99.04 | 98.08 | 100.00 |
| Omniglot | 81.33 | 99.88 | 62.78 | 96.95 | 94.52 | 99.38 | 99.72 | 99.45 | 100.00 | 99.57 | 99.88 | 99.26 | 98.77 | 97.54 | 100.00 | 96.67 | 93.35 | 100.00 |
| Random guess | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 |
| Qwen2.5-VL-7B | Qwen2.5-VL-32B | Qwen3-VL-8B | Qwen3-VL-30B | GPT-5.2 | Gemini-2.5-Pro | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Dataset | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR |
| Times New Roman | 98.80 | 97.60 | 100.00 | 99.76 | 99.52 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 98.79 | 97.59 | 100.00 | 98.79 | 99.03 | 98.55 | 99.51 | 100.00 | 99.03 |
| Handwritten English | 96.77 | 95.56 | 97.98 | 95.36 | 92.34 | 98.39 | 97.59 | 95.19 | 100.00 | 97.59 | 99.03 | 96.15 | 98.07 | 98.07 | 98.07 | 96.63 | 98.07 | 95.19 |
| Omniglot | 77.40 | 92.99 | 61.81 | 74.21 | 67.87 | 80.55 | 76.05 | 97.11 | 54.99 | 77.04 | 95.44 | 58.64 | 79.72 | 93.20 | 66.23 | 82.56 | 90.11 | 75.01 |
| Random guess | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 |
| Qwen2.5-VL-7B | Qwen2.5-VL-32B | Qwen3-VL-8B | Qwen3-VL-30B | GPT-5.2 | Gemini-2.5-Pro | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Script | ICL Setting | TNR | TPR | TNR | TPR | TNR | TPR | TNR | TPR | TNR | TPR | TNR | TPR |
| Malayalam (top-tier) | None | 100.00 | 00.00 | 97.87 | 06.38 | 100.00 | 00.00 | 100.00 | 02.13 | 93.62 | 34.04 | 100.00 | 38.30 |
| Few-shot | 100.00 | 00.00 | 65.96 | 51.06 | 100.00 | 34.04 | 78.72 | 72.34 | 91.49 | 85.11 | 97.87 | 34.04 | |
| Rotational Grid | 100.00 | 00.00 | 91.49 | 12.77 | 65.96 | 65.96 | 23.40 | 87.23 | 72.34 | 97.87 | 93.62 | 48.94 | |
| Tengwar (medium-tier) | None | 100.00 | 00.00 | 88.00 | 16.00 | 100.00 | 00.00 | 100.00 | 00.00 | 100.00 | 20.00 | 96.00 | 32.00 |
| Few-shot | 100.00 | 00.00 | 68.00 | 76.00 | 100.00 | 16.00 | 68.00 | 72.00 | 80.00 | 68.00 | 92.00 | 32.00 | |
Appendix figures & tables32 assets
Supplementary material from the paper’s appendix.
Appendix
| Dataset | # Samples | Description |
|---|---|---|
| Omniglot | 1,623 | Handwritten characters across 50 scripts |
| Times New Roman | 52 | Printed English alphabet (A–Z, a–z) |
| Handwritten English | 52 | Handwritten English alphabet |
| PACS | 800 | 4 domains 200 images each |
| Omniglot scripts | |||
|---|---|---|---|
| Alphabet of the Magi | Armenian | Gujarati | Mongolian |
| Angelic | Asomtavruli (Georgian) | Gurmukhi | N’Ko |
| Anglo-Saxon Futhorc | Atemayar Qelisayer | Hebrew | Ojibwe (Canadian Aboriginal) |
| Arcadian | Atlantean | Inuktitut (Canadian Aboriginal) | Old Church Slavonic (Cyrillic) |
| Aurek-Besh | Avesta | Japanese (Hiragana) | Oriya |
| Balinese | Bengali | Japanese (Katakana) | Sanskrit |
| Categories | Dog, Elephant, Giraffe, Horse, Person, Guitar, House |
| Domains | Photograph, Art Painting, Cartoon, Sketch |
| Model | Feature Extraction | Dimension |
|---|---|---|
| CLIP (ViT-L/14) ( Radford et al., 2021 ) | CLS token | 768 |
| DINOv2 (ViT-L/14) ( Oquab et al., 2024 ) | CLS token | 1024 |
| SigLIP (ViT-SO400M) ( Zhai et al., 2023 ) | MAP (multi-head attention pooling) | 1152 |
| Qwen2.5-VL-7B ( Bai et al., 2025b ) | Mean over vision tokens | 3584 |
| Stable Diffusion v2.1 ( Rombach et al., 2022 ) | Mean over layer 14 features | 1280 |
| Metric | Times New Roman | Handwritten English | Braille | Balinese | Anglo-Saxon_Futhorc | Tengwar | Malayalam | Grantha |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Acc. | 57.87 | 54.54 | 66.43 | 50.18 | 53.76 | 49.63 | 50.87 | 50.42 |
| TPR | 77.27 | 95.28 | 46.85 | 99.62 | 97.17 | 99.27 | 96.71 | 99.78 |
| TNR | 38.46 | 13.81 | 86.01 | 0.75 | 10.34 | 0.00 | 5.03 | 1.05 |
| Qwen2.5-VL-7B | Qwen2.5-VL-32B | Qwen2.5-VL-72B | Qwen3-VL-4B | |||||||||
| Dataset | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR |
| Times New Roman | 50.96 | 100.00 | 01.92 | 54.13 | 100.00 | 08.27 | 52.40 | 100.00 | 04.81 | 50.29 | 100.00 | 00.58 |
| Handwritten English | 50.96 | 98.08 | 03.85 | 62.50 | 98.08 | 26.92 | 57.21 | 100.00 | 14.42 | 50.00 | 100.00 | 00.00 |
| Omniglot | 50.70 | 99.45 | 01.95 | 54.20 | 94.73 | 13.68 | 57.48 | 96.51 | 18.46 | 50.24 | 99.98 | 00.51 |
| Qwen3-VL-8B | Qwen3-VL-30B | GPT-5.2 | Gemini-2.5-Pro | |||||||||
| Dataset | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR |
| Encoder | 10° | 20° | 30° | 40° | 50° | 60° | 70° | 80° | 90° | Overall |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| SigLIP-SO400M-384 | 86.5 | 81.8 | 71.5 | 57.3 | 64.0 | 74.6 | 84.4 | 84.9 | 100.0 | 78.3 |
| Qwen2.5-VL-7B | 94.3 | 86.1 | 78.4 | 68.3 | 64.1 | 77.2 | 87.7 | 93.5 | 99.8 | 83.3 |
| DINOv2 ViT-L/14 | 98.0 | 96.3 | 94.7 | 83.2 | 82.4 | 92.6 | 95.6 | 97.3 | 99.7 | 93.3 |
| CLIP ViT-L/14-336 | 91.3 | 86.2 | 79.0 | 69.8 | 68.1 | 79.8 | 85.4 | 89.4 | 99.1 | 83.1 |
| Qwen2.5-VL-7B | Qwen2.5-VL-32B | Qwen3-VL-8B | Qwen3-VL-30B | GPT-5.2 | Gemini-2.5-Pro | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Domain | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR |
| Photo | 57.41 | 100.00 | 14.82 | 83.73 | 100.00 | 67.45 | 52.09 | 100.00 | 4.18 | 82.14 | 100.00 | 64.27 | 98.91 | 99.95 | 97.86 | 94.70 | 100.00 | 89.41 |
| Art Painting | 54.70 | 100.00 | 9.41 | 79.55 | 100.00 | 59.09 | 52.91 | 100.00 | 5.82 | 77.23 | 100.00 | 54.45 | 99.02 | 100.00 | 98.05 | 95.80 | 100.00 | 91.59 |
| Cartoon | 55.23 | 100.00 | 10.45 | 81.89 | 100.00 | 63.77 | 52.80 | 100.00 | 5.59 | 82.50 | 100.00 | 65.00 | 97.95 | 100.00 | 95.91 | 93.23 | 100.00 | 86.45 |
| Sketch | 53.36 | 100.00 | 6.73 | 73.07 | 100.00 | 46.14 | 52.66 | 100.00 | 5.32 | 76.00 | 100.00 | 52.00 | 95.61 | 99.64 | 91.59 | 90.30 | 99.86 | 80.73 |
| Random guess | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 |
| Qwen2.5-VL-7B | Qwen2.5-VL-32B | Qwen3-VL-8B | Qwen3-VL-30B | GPT-5.2 | Gemini-2.5-Pro | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Domain | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR | Acc. | TNR | TPR |
| Photo | 53.50 | 100.00 | 7.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 |
| Art Painting | 52.75 | 100.00 | 5.50 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 |
| Cartoon | 76.75 | 100.00 | 53.50 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 99.75 | 100.00 | 99.50 | 100.00 | 100.00 | 100.00 |
| Sketch | 92.25 | 100.00 | 84.50 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 99.75 | 100.00 | 99.50 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 | 100.00 |
| Random guess | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 |
| Dataset | Prompt Variant | Accuracy | TPR | TNR |
|---|---|---|---|---|
| Times New Roman | Original | 52.56 | 5.98 | 99.15 |
| Balanced | 51.71 | 3.42 | 100.0 | |
| Forced Choice | 90.49 | 80.98 | 100.0 | |
| Handwritten English | Original | 61.22 | 32.05 | 90.38 |
| Balanced | 61.97 | 23.93 | 100.0 | |
| Forced Choice | 76.60 | 99.36 | 53.85 |
| Dataset | Prompt Variant | Accuracy | TPR | TNR |
|---|---|---|---|---|
| Times New Roman | Original | 89.32 | 78.6 | 100.0 |
| Balanced | 88.1 | 76.3 | 100.0 | |
| Forced Choice | 87.9 | 75.9 | 100.0 | |
| Handwritten English | Original | 68.3 | 37.0 | 99.6 |
| Balanced | 69.6 | 39.5 | 99.6 | |
| Forced Choice | 67.2 | 34.4 | 100.0 |
| Category | Accuracy | Avg Time |
|---|---|---|
| Armenian | 100% | 2.78s 1.13s |
| Greek | 100% | 2.70s 1.12s |
| Hand-English | 100% | 2.46s 1.08s |
| Malayalam | 100% | 2.91s 1.29s |
| Times New Roman | 100% | 2.28s 1.05s |
| Dataset | Qwen2.5-VL-7B | Qwen2.5-VL-32B | Qwen3-VL-8B | Qwen3-VL-30B | GPT-5.2 | Gemini-2.5-Pro |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Times New Roman | 51.07 [47.75, 54.17] | 52.67 [49.36, 55.67] | 50.11 [46.79, 53.21] | 65.81 [62.50, 68.80] | 74.25 [71.37, 76.92] | 89.32 [87.18, 91.24] |
| Handwritten English | 50.85 [47.86, 54.17] | 62.50 [59.40, 65.60] | 50.00 [47.01, 53.42] | 55.98 [52.99, 59.19] | 67.84 [64.53, 70.94] | 68.27 [65.49, 71.26] |
| Omniglot | 50.72 [50.14, 51.25] | 54.17 [53.61, 54.74] | 51.01 [50.48, 51.56] | 56.64 [56.10, 57.20] | 75.55 [75.04, 76.02] | 76.90 [76.40, 77.36] |
| Dataset | Qwen2.5-VL-7B | Qwen2.5-VL-32B | Qwen3-VL-8B | Qwen3-VL-30B | GPT-5.2 | Gemini-2.5-Pro |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Times New Roman | 98.80 [97.60, 99.76] | 99.76 [99.28, 100.00] | 100.00 [100.00, 100.00] | 98.79 [97.60, 99.76] | 98.79 [97.60, 99.76] | 99.51 [98.56, 100.00] |
| Handwritten English | 96.77 [95.16, 98.19] | 95.36 [93.54, 97.18] | 97.59 [95.19, 99.52] | 97.59 [96.15, 98.80] | 98.07 [96.63, 99.28] | 96.63 [94.23, 99.04] |
| Omniglot | 77.40 [76.68, 78.16] | 74.21 [73.48, 74.92] | 76.05 [75.34, 76.79] | 77.04 [76.32, 77.80] | 79.72 [79.00, 80.42] | 82.56 [81.91, 83.21] |
| Dataset | Molmo2-8B Acc. | Molmo2-8B TNR | Molmo2-8B TPR | InternVL3.5-8B Acc. | InternVL3.5-8B TNR | InternVL3.5-8B TPR |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Times New Roman | 75.48 | 100.00 | 50.96 | 98.07 | 100.00 | 96.15 |
| Handwritten English | 73.79 | 100.00 | 47.59 | 82.69 | 100.00 | 65.38 |
| Omniglot | 56.07 | 99.61 | 12.52 | 64.28 | 99.35 | 29.22 |
| Random guess | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 |
| Dataset | Molmo2-8B Acc. | Molmo2-8B TNR | Molmo2-8B TPR | InternVL3.5-8B Acc. | InternVL3.5-8B TNR | InternVL3.5-8B TPR |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Times New Roman | 51.60 | 98.08 | 5.13 | 58.01 | 16.03 | 100.00 |
| Handwritten English | 70.41 | 96.15 | 44.66 | 62.82 | 31.41 | 94.23 |
| Omniglot | 69.09 | 96.92 | 41.27 | 64.83 | 41.17 | 88.48 |
| Random guess | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 | 50.00 |
| Model | Task | Acc. | TPR | TNR |
|---|---|---|---|---|
| Baseline | Rotation | 56.36 | 12.72 | 100.00 |
| Fine-tuned | Rotation | 90.75 | 81.50 | 100.00 |
| Baseline | Scale | 92.94 | 86.62 | 99.25 |
| Fine-tuned | Scale | 96.56 | 93.75 | 99.38 |
VLM Reasoning
Vision-language model reasoning studies how multimodal systems use visual evidence and language to answer questions, plan, and explain.
See all 853 papers