Align Then Adapt: Label-Efficient Adapter Learning for Asymmetric Dense Retrieval
Organizations: Megagon Labs
Abstract
Dense retrieval systems increasingly face an asymmetry between complex instruction-like queries and relatively simple, static document collections. While stronger embedders can better understand such queries, re-embedding large corpora or fine-tuning large models is often impractical. We propose Efficient Retrieval Adapter (ERA), a query-side adapter learning framework for re-index-free retrieval adaptation. ERA first aligns the embedding spaces of a strong query embedder and a lightweight document embedder using unlabeled corpus documents, and then adapts the aligned query representation with a small number of labeled query-document pairs. Across 126 MAIR retrieval tasks from six domains, ERA improves average nDCG@10 by up to 8.2 points in symmetric settings and by more than 12 points in asymmetric settings, while using substantially fewer labels than supervised adapter training. These results show that retrieval systems can benefit from stronger query understanding without updating backbone embedders or rebuilding document indexes.
Figures & tables
| No Parameter | Asymmetric | Domain | Adaptation | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Methods | Access | Label Train | Embeddings | Generality | Signal |
| Zero-shot Retrieval | ✓ | ✗ | ✗ | ✓ | ✗ |
| Embedding Adapter ( Sanjeev and Troynikov, 2024 ) | ✓ | ✗ | ✗ | ✗ | Relevance labels |
| Search Adaptor ( Yoon et al., 2024 ) | ✓ | ✗ | ✗ | ✗ | Relevance labels |
| Drift-Adapter ( Vejendla, 2025 ) | ✓ | ✗ | ✓ | ✓ | Alignment Only |
| ERA (Ours) | ✓ | ✓ | ✓ | ✓ | Alignment + Relevance |
| Base model | Variant | Avg | Academic | Code | Finance | Legal | Medical | Web |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| BGE-M3 | Zero-shot | 34.03 | 34.81 | 34.85 | 52.44 | 37.01 | 25.25 | 33.28 |
| Embedding Adapter | 26.18 | 21.66 | 30.44 | 42.09 | 25.24 | 18.76 | 26.55 | |
| Sym. ERA w/o adapt. | 34.17 | 35.01 | 33.79 | 53.58 | 38.41 | 25.54 | 33.35 | |
| Sym. ERA | 42.14 | 40.28 | 40.25 | 60.77 | 41.78 | 32.35 | 44.08 | |
| Asym. ERA w/o adapt. | 43.69 | 39.15 | 40.16 | 58.66 | 40.65 | 34.49 | 47.84 | |
| Asym. ERA | 46.59 | 42.50 | 46.19 | 59.27 | 45.20 | 38.24 | 49.28 |
| # Negatives | 5 | 10 | 50 | 100 | 200 |
|---|---|---|---|---|---|
| nDCG@10 (%) | 53.02 | 52.80 | 52.89 | 52.65 | 52.66 |
| Method | nDCG@10 | Recall@100 | MAP@100 |
|---|---|---|---|
| MLP ERA w/o adapt. | 50.33 | 70.79 | 39.74 |
| MLP ERA | 51.84 | 72.49 | 41.27 |
| Linear ERA | 53.02 | 72.96 | 42.39 |
Appendix figures & tables12 assets
Supplementary material from the paper’s appendix.
Appendix
| Model | Size | Context | Dimension | HuggingFace / API | License |
|---|---|---|---|---|---|
| Qwen3-8B ( Zhang et al., 2025 ) | 8B | 32k | 4096 | Qwen/Qwen3-Embedding-8B | Apache license 2.0 |
| Qwen3-0.6B ( Zhang et al., 2025 ) | 0.6B | 32k | 1024 | Qwen/Qwen3-Embedding-0.6B | Apache license 2.0 |
| OpenAI-small ( OpenAI, 2024 ) | - | 8k | 1536 | text-embedding-3-small | OpenAI Service Terms 1 1 1 https://openai.com/policies/services-agreement/ [Accessed: May 22, 2026] |
| BGE-M3 ( Chen et al., 2024 ) | 0.6B | 8k | 1024 | BAAI/bge-m3 | MIT |
| Base model | Variant | Avg | Academic | Code | Finance | Legal | Medical | Web |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| BGE-M3 | Zero-shot | 34.03 | 34.81 | 34.85 | 52.44 | 37.01 | 25.25 | 33.28 |
| Emb. Adapter | 7.48 | 6.59 | 14.36 | 8.92 | 6.65 | 4.04 | 6.60 | |
| Sym. ERA w/o adapt. | 34.17 | 35.01 | 33.79 | 53.58 | 38.41 | 25.54 | 33.35 | |
| Sym. ERA | 39.80 | 38.75 | 39.62 | 58.45 | 39.60 | 29.65 | 41.02 | |
| Asym. ERA w/o adapt. | 43.69 | 39.15 | 40.16 | 58.66 | 40.65 | 34.49 | 47.84 | |
| Asym. ERA | 45.04 | 41.25 | 42.48 | 58.47 | 43.31 | 35.72 | 48.65 |
| Base model | Variant | Avg | Academic | Code | Finance | Legal | Medical | Web |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| BGE-M3 | Zero-shot | 34.03 | 34.81 | 34.85 | 52.44 | 37.01 | 25.25 | 33.28 |
| Embedding Adapter | 17.37 | 14.68 | 22.16 | 27.52 | 15.27 | 11.67 | 17.51 | |
| Sym. ERA w/o adapt. | 34.17 | 35.01 | 33.79 | 53.58 | 38.41 | 25.54 | 33.35 | |
| Sym. ERA | 40.77 | 39.57 | 38.94 | 59.36 | 40.47 | 31.15 | 42.43 | |
| Asym. ERA w/o adapt. | 43.69 | 39.15 | 40.16 | 58.66 | 40.65 | 34.49 | 47.84 | |
| Asym. ERA | 45.70 | 42.01 | 44.20 | 59.33 | 44.13 | 37.16 | 48.59 |
| Base model | Variant | Avg | Academic | Code | Finance | Legal | Medical | Web |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| BGE-M3 | Zero-shot | 34.03 | 34.81 | 34.85 | 52.44 | 37.01 | 25.25 | 33.28 |
| Embedding Adapter | 33.24 | 28.17 | 37.72 | 48.70 | 33.55 | 24.28 | 34.05 | |
| Sym. ERA w/o adapt. | 34.17 | 35.01 | 33.79 | 53.58 | 38.41 | 25.54 | 33.35 | |
| Sym. ERA | 43.65 | 41.18 | 43.27 | 61.57 | 43.39 | 34.46 | 45.15 | |
| Asym. ERA w/o adapt. | 43.69 | 39.15 | 40.16 | 58.66 | 40.65 | 34.49 | 47.84 | |
| Asym. ERA | 47.27 | 42.91 | 47.89 | 60.50 | 48.03 | 38.05 | 49.49 |
| Base model | Variant | Avg | Academic | Code | Finance | Legal | Medical | Web |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| BGE-M3 | Zero-shot | 55.50 | 69.34 | 68.05 | 84.97 | 58.20 | 20.99 | 54.44 |
| Embedding Adapter | 51.49 | 63.09 | 65.85 | 75.59 | 56.98 | 19.53 | 49.82 | |
| Sym. ERA w/o adapt. | 55.28 | 70.35 | 66.55 | 84.28 | 58.43 | 20.76 | 54.27 | |
| Sym. ERA | 64.17 | 78.53 | 73.59 | 89.03 | 66.86 | 26.56 | 65.78 | |
| Asym. ERA w/o adapt. | 65.91 | 76.80 | 79.19 | 89.52 | 65.44 | 26.14 | 68.86 | |
| Asym. ERA | 68.62 | 80.58 | 81.22 | 90.20 | 69.77 | 30.65 | 70.81 |
| Base model | Variant | Avg | Academic | Code | Finance | Legal | Medical | Web |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| BGE-M3 | Zero-shot | 26.93 | 30.23 | 29.99 | 47.80 | 30.66 | 11.83 | 26.39 |
| Embedding Adapter | 19.31 | 17.34 | 25.66 | 37.17 | 21.29 | 7.43 | 18.91 | |
| Sym. ERA w/o adapt. | 27.01 | 30.49 | 29.40 | 49.03 | 30.22 | 11.70 | 26.66 | |
| Sym. ERA | 33.29 | 35.28 | 35.05 | 56.08 | 34.70 | 14.60 | 35.03 | |
| Asym. ERA w/o adapt. | 33.34 | 33.43 | 34.43 | 53.55 | 30.05 | 13.44 | 37.63 | |
| Asym. ERA | 36.20 | 36.70 | 40.34 | 54.55 | 33.94 | 16.20 | 39.44 |
| WD LR | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| 52.83 | 52.59 | 52.60 | 52.58 | 52.60 | |
| 52.83 | 52.59 | 52.57 | 52.57 | 52.58 | |
| 52.84 | 52.59 | 52.56 | 52.57 | 52.60 |
| Method | nDCG@10 | Recall@100 | MAP@100 |
|---|---|---|---|
| Zero-shot | 26.30 | 72.83 | 22.29 |
| ERA (0.6B 0.6B) | 32.95 | 82.97 | 28.16 |
| ERA (8B 0.6B) | 33.52 | 82.91 | 28.74 |
| Method | nDCG@10 | R@100 | MAP@100 |
|---|---|---|---|
| Procrustes w/o adapt. | 51.13 | 70.43 | 40.59 |
| Sym. ERA w/o adapt. | 51.12 | 70.44 | 40.59 |
| Procrustes label training | 51.58 | 71.72 | 41.25 |
| Sym. ERA | 51.62 | 71.75 | 41.29 |
| Base model | Variant | Before | Reranked |
|---|---|---|---|
| BGE-M3 | Zero-shot | 34.14 | 53.49 |
| Embedding Adapter | 26.18 | 50.04 | |
| Sym. ERA w/o adapt. | 34.17 | 53.49 | |
| Sym. ERA | 42.14 | 59.29 | |
| Asym. ERA w/o adapt. | 43.68 | 60.12 | |
| Asym. ERA | 46.59 | 61.86 |
Dense Retrieval
Dense retrieval uses learned vector representations to find relevant documents, passages, products, or tools by semantic similarity.
See all 148 papers