Neural State Prediction: Obstructing Shortcut Learning in EEG Foundation Models
Organizations: Hong Kong University of Science and Technology (Guangzhou)
Abstract
EEG foundation models increasingly use masked prediction to learn from unlabeled recordings, but optimizing this objective does not ensure transferable neural representations. A central challenge is that stable positional cues and local correlations can make masked regions predictable without integrating distributed neural context. To reduce this reliance on low-information prediction paths, we introduce Neural State Prediction (NSP), a latent-predictive framework that constrains both the prediction target and the available context. NSP uses a Target Encoder updated by an exponential moving average (EMA) to define latent supervision. Identity residualization removes additive effects associated with channel identity and relative time from the targets, while topology-separated context excludes their immediate spatial and temporal neighborhood from the visible input. We pretrain NSP on 2.2 million EEG segments from TUEG and evaluate it across 30 downstream datasets spanning clinical diagnosis, sleep staging, emotion recognition, motor imagery, event-related potentials, cognitive-state decoding, and language retrieval. Under full-parameter multi-task fine-tuning on EEG-FM-Bench, NSP achieves 63.94 macro balanced accuracy across 14 datasets, exceeding the strongest evaluated baseline by 2.35 percentage points. Controlled component ablations assess the contribution of each mechanism, while matched context controls and held-out interventions characterize the role of context geometry, signal content, and positional information. Jointly designing latent targets and their context offers a promising direction for EEG foundation models that learn from distributed signal structure.
Figures & tables
| Task | Dataset | Channels | Window (s) | Samples | Subjects | Classes | Task | Dataset | Channels | Window (s) | Samples | Subjects | Classes |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Alzheimer’s identification | ADFTD | 19 | 10 | 7,013 | 88 | 3 | Motor imagery | Mimul-11 | 60 | 5 | 41,347 | 11 | 3 |
| Depression diagnosis | Mumtaz2018 | 19 | 5 | 14,683 | 64 | 2 | PhysioMI | 64 | 4 | 9,747 | 109 | 4 | |
| Parkinson’s diagnosis | Singh2021 | 60 | 5 | 39,543 | 129 | 2 | BCIC-2a | 22 | 4 | 5,088 | 9 | 4 | |
| Schizophrenia diagnosis | Albrecht2019 | 62 | 5 | 24,928 | 77 | 2 | Scherer2015 | 30 | 4 | 3,550 | 9 | 5 | |
| Abnormal classification | TUAB | 23 | 30 | 272,320 | 2,383 | 2 | Motor execution | Srisrisawang2024 | 60 | 3 | 19,157 | 20 | 16 |
| Anomalous event detection | TUEV | 21 | 5 | 113,353 | 370 | 6 | Visual target detection | Things-EEG-2 | 63 | 5 | 41,570 | 10 | 2 |
| Dataset | Metric | BENDR | BIOT | LaBraM | CBraMod | LUNA | REVE | NSP |
| Clinical and neurological disease | ||||||||
| Mumtaz2018 | BAC | 86.22 00.47 | 79.11 03.39 | 85.61 03.43 | 86.04 02.48 | 85.42 00.98 | 87.33 01.44 | 90.43 06.40 |
| Singh2021 | BAC | 65.82 05.62 | 74.18 04.16 | 76.64 04.06 | 74.37 02.38 | 64.95 00.49 | 72.58 01.72 | 76.67 01.70 |
| Albrecht2019 | BAC | 57.17 00.87 | 56.18 01.50 | 63.62 01.93 | 57.05 03.12 | 66.75 02.18 | 49.21 10.36 | 68.43 02.71 |
| CHB-MIT | BAC | 78.97 01.04 | 73.58 05.20 | 82.09 00.75 | 82.89 01.58 | 70.46 02.44 | 76.51 03.73 | 81.10 01.39 |
| BCI and sensorimotor decoding | ||||||||
| Pretraining design | Frozen Single-Task BAC | |||||||||
| Variant | Block mask | Target | ResID | Exclusion | Reg. | TUAB | TUEV | SEED | PhysioMI | Macro |
| Target construction | ||||||||||
| Shared-target baseline | – | Shared | – | None | 73.27 00.35 | 38.37 02.41 | 40.53 01.78 | 25.57 01.42 | 44.44 | |
| + Block masking | Shared | – | None | 74.27 00.23 | 44.17 01.00 | 38.37 04.12 | 26.20 00.78 | 45.75 | ||
| + EMA target | EMA | – | None | 78.17 00.23 | 51.40 00.98 | 51.97 00.32 | 25.97 01.12 | 51.88 | ||
| + Identity residualization | EMA | None | 78.73 00.15 | 59.77 02.17 | 51.97 01.27 | 26.50 00.35 | 54.24 | |||
Appendix figures & tables36 assets
Supplementary material from the paper’s appendix.
Appendix
| Hyperparameter | Configuration |
|---|---|
| Input & Tokenization | |
| Segment duration | 6 s |
| Sampling rate | 200 Hz |
| EEG channels | 19 |
| Patch duration | 0.2 s |
| Context Encoder & Predictor | |
| Hyperparameter | Configuration |
|---|---|
| Pretraining corpus | TUEG ( Obeid and Picone, 2016 ) |
| Pretraining examples | 2.2M segmented examples |
| Optimizer | AdamW ( Loshchilov and Hutter, 2017 ) |
| Learning rate | |
| Adam | |
| Weight decay | 0.05 |
| Mumtaz2018 | Singh2021 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | BAC | AUROC | AUCPR | Model | BAC | AUROC | AUCPR |
| BENDR | 86.22 00.47 | 92.20 00.26 | 91.17 00.27 | BENDR | 65.82 05.62 | 70.83 06.33 | 85.33 03.73 |
| BIOT | 79.11 03.39 | 86.20 01.13 | 82.88 05.00 | BIOT | 74.18 04.16 | 81.60 04.45 | 88.86 02.51 |
| LaBraM | 85.61 03.43 | 88.33 05.14 | 87.57 03.82 | LaBraM | 76.64 04.06 | 87.32 04.69 | 94.19 02.42 |
| CBraMod | 86.04 02.48 | 92.57 02.82 | 93.63 01.06 | CBraMod | 74.37 02.38 | 83.18 04.65 | 91.94 02.19 |
| LUNA | 85.42 00.98 | 94.04 00.69 | 94.43 01.02 | LUNA | 64.95 00.49 | 73.50 01.11 | 87.02 00.59 |
| Thielen2021 | Scherer2015 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | BAC | F1 | Model | BAC | F1 | ||
| BENDR | 4.96 00.24 | 1.64 00.37 | -0.04 00.26 | BENDR | 21.62 00.66 | 19.11 01.61 | 2.02 00.83 |
| BIOT | 4.80 00.25 | 3.84 00.04 | -0.21 00.26 | BIOT | 26.48 02.48 | 25.69 03.03 | 8.10 03.10 |
| LaBraM | 86.39 00.74 | 86.48 00.78 | 85.67 00.78 | LaBraM | 21.83 00.17 | 20.34 00.83 | 2.29 00.21 |
| CBraMod | 86.37 01.33 | 86.38 01.31 | 85.66 01.40 | CBraMod | 21.22 01.80 | 15.89 05.21 | 1.52 02.25 |
| LUNA | 87.06 00.28 | 87.05 00.28 | 86.38 00.30 | LUNA | 20.95 01.09 | 14.21 06.01 | 1.19 01.37 |
| ERP CORE-ERN | ERP CORE-N170 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | BAC | AUROC | AUCPR | Model | BAC | AUROC | AUCPR |
| BENDR | 78.06 04.59 | 86.11 04.33 | 96.37 01.35 | BENDR | 67.03 00.61 | 71.94 01.25 | 47.25 02.01 |
| BIOT | 49.40 01.12 | 50.54 06.31 | 82.92 04.01 | BIOT | 49.84 00.36 | 50.20 00.46 | 25.55 00.46 |
| LaBraM | 81.96 01.52 | 90.10 01.67 | 97.18 00.75 | LaBraM | 72.14 00.55 | 78.75 01.01 | 57.33 02.71 |
| CBraMod | 81.32 01.04 | 89.43 00.77 | 97.31 00.29 | CBraMod | 71.14 00.55 | 78.72 01.37 | 57.09 03.52 |
| LUNA | 81.57 03.26 | 89.74 02.40 | 97.09 01.05 | LUNA | 68.74 02.04 | 76.63 01.34 | 54.25 01.05 |
| Zyma2019 | Hinss2023 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | BAC | AUROC | AUCPR | Model | BAC | F1 | |
| BENDR | 65.28 02.34 | 74.69 05.12 | 89.33 03.31 | BENDR | 45.89 00.19 | 45.01 01.05 | 18.83 00.28 |
| BIOT | 66.40 03.04 | 72.30 05.30 | 89.05 01.27 | BIOT | 43.18 04.73 | 42.35 05.03 | 14.77 07.09 |
| LaBraM | 68.92 02.42 | 80.90 03.78 | 92.18 02.89 | LaBraM | 65.46 03.17 | 63.16 04.69 | 48.20 04.76 |
| CBraMod | 72.02 01.30 | 77.04 00.39 | 91.57 00.49 | CBraMod | 61.37 01.70 | 59.32 02.71 | 42.06 02.54 |
| LUNA | 72.35 00.41 | 76.85 00.69 | 90.16 02.05 | LUNA | 66.01 00.94 | 64.59 01.16 | 49.01 01.40 |
| Full Fine-Tuning | Parameter-Efficient Multi-Task | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | Single-task | Model | Frozen | ||||
| BAC | F1 | BAC | F1 | ||||
| BENDR | 59.50 00.42 | 58.88 00.98 | 39.42 00.64 | BENDR | 34.12 00.24 | 24.48 02.82 | 01.10 00.32 |
| BIOT | 63.87 01.77 | 63.12 01.94 | 45.99 02.67 | BIOT | 57.85 00.19 | 58.17 00.21 | 37.17 00.29 |
| LaBraM | 61.59 01.71 | 60.30 01.60 | 43.28 02.48 | LaBraM | 52.13 00.05 | 51.23 00.34 | 28.33 00.12 |
| EEGPT | 70.83 00.28 | 70.48 00.16 | 56.41 00.42 | EEGPT | 61.80 00.65 | 60.41 01.07 | 42.89 00.97 |
| Full Fine-Tuning | Parameter-Efficient Multi-Task | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | Single-task | Model | Frozen | ||||
| BAC | F1 | BAC | F1 | ||||
| BENDR | 20.20 00.13 | 10.72 01.57 | 00.21 00.13 | BENDR | 20.00 00.00 | 06.00 01.98 | 00.00 00.00 |
| BIOT | 26.66 00.13 | 25.85 00.13 | 09.53 00.08 | BIOT | 26.27 00.47 | 24.77 00.90 | 09.17 00.54 |
| LaBraM | 24.35 00.55 | 23.64 01.21 | 05.61 01.13 | LaBraM | 23.23 00.48 | 19.63 00.91 | 04.43 00.68 |
| EEGPT | 36.43 01.33 | 33.00 01.94 | 18.52 00.67 | EEGPT | 30.48 00.73 | 28.71 01.45 | 12.90 00.57 |
| Full Fine-Tuning | Parameter-Efficient Multi-Task | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | Single-task | Model | Frozen | ||||
| BAC | F1 | BAC | F1 | ||||
| BENDR | 17.43 00.60 | 14.20 00.79 | 03.98 00.69 | BENDR | 14.30 00.00 | 03.63 00.61 | 00.00 00.00 |
| BIOT | 18.89 00.43 | 16.84 01.12 | 05.80 00.48 | BIOT | 20.60 00.45 | 16.60 00.43 | 07.50 00.42 |
| LaBraM | 20.39 00.41 | 19.55 03.82 | 09.42 02.64 | LaBraM | 23.23 00.48 | 19.63 00.91 | 04.43 00.68 |
| EEGPT | 26.42 00.55 | 23.89 01.29 | 14.05 00.99 | EEGPT | 25.20 00.08 | 24.17 00.12 | 12.70 00.08 |
| Full Fine-Tuning | Parameter-Efficient Multi-Task | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | Single-task | Model | Frozen | ||||
| BAC | F1 | BAC | F1 | ||||
| BENDR | 47.78 00.28 | 42.72 08.93 | 36.48 08.47 | BENDR | 25.22 00.24 | 12.55 02.53 | 00.27 00.31 |
| BIOT | 36.22 00.10 | 35.65 00.18 | 14.95 00.15 | BIOT | 29.80 00.33 | 29.90 00.43 | 06.40 00.41 |
| LaBraM | 57.27 00.26 | 57.29 00.25 | 43.00 00.35 | LaBraM | 29.63 00.34 | 28.97 00.77 | 06.23 00.42 |
| EEGPT | 54.16 00.18 | 53.27 00.92 | 38.04 01.08 | EEGPT | 39.90 01.39 | 39.51 01.92 | 19.87 01.84 |
| Full Fine-Tuning | Parameter-Efficient Multi-Task | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | Single-task | Model | Frozen | ||||
| BAC | F1 | BAC | F1 | ||||
| BENDR | 50.44 02.30 | 59.09 01.23 | 36.10 03.49 | BENDR | 33.30 00.00 | 37.90 00.00 | 00.00 00.00 |
| BIOT | 40.55 01.14 | 49.68 01.29 | 14.45 02.10 | BIOT | 36.65 00.13 | 43.92 00.38 | 06.90 00.27 |
| LaBraM | 47.80 01.68 | 57.43 01.27 | 30.71 03.14 | LaBraM | 35.50 00.43 | 42.97 00.88 | 04.60 00.93 |
| EEGPT | 45.19 01.69 | 54.66 01.38 | 23.68 02.30 | EEGPT | 37.11 01.97 | 44.95 03.07 | 10.06 03.66 |
| Full Fine-Tuning | Parameter-Efficient Multi-Task | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | Single-task | Model | Frozen | ||||
| BAC | F1 | BAC | F1 | ||||
| BENDR | 35.21 00.54 | 33.25 00.57 | 13.62 00.72 | BENDR | 25.17 00.24 | 10.65 00.92 | 00.22 00.31 |
| BIOT | 33.33 00.79 | 29.85 00.27 | 11.10 01.04 | BIOT | 29.73 00.54 | 25.10 00.43 | 06.97 00.79 |
| LaBraM | 32.37 00.21 | 30.73 00.39 | 09.83 00.30 | LaBraM | 28.40 00.24 | 22.83 00.45 | 04.57 00.33 |
| EEGPT | 44.07 03.27 | 38.61 04.23 | 25.42 04.36 | EEGPT | 32.02 00.06 | 25.95 01.13 | 09.40 00.08 |
| Full Fine-Tuning | Parameter-Efficient Multi-Task | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | Single-task | Model | Frozen | ||||
| BAC | F1 | BAC | F1 | ||||
| BENDR | 65.53 02.40 | 80.95 02.18 | 66.62 04.07 | BENDR | 16.70 00.00 | 44.10 00.00 | 00.00 00.00 |
| BIOT | 57.07 04.29 | 74.34 04.00 | 39.55 04.15 | BIOT | 52.12 00.55 | 80.93 00.20 | 68.85 00.28 |
| LaBraM | 59.58 04.31 | 77.72 03.25 | 64.06 05.03 | LaBraM | 41.27 00.12 | 73.37 00.39 | 54.97 00.53 |
| EEGPT | 66.86 02.54 | 83.95 00.14 | 74.45 00.09 | EEGPT | 63.08 00.66 | 86.22 00.31 | 76.83 00.71 |
| Full Fine-Tuning | Parameter-Efficient Multi-Task | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | Single-task | Model | Frozen | ||||
| BAC | F1 | BAC | F1 | ||||
| BENDR | 47.22 01.48 | 34.17 02.80 | 17.88 01.95 | BENDR | 33.30 00.00 | 17.50 00.00 | 00.00 00.00 |
| BIOT | 60.05 04.47 | 56.83 04.49 | 37.52 06.77 | BIOT | 47.62 00.05 | 44.17 00.56 | 18.75 00.19 |
| LaBraM | 66.98 00.44 | 62.43 01.73 | 45.08 01.57 | LaBraM | 63.90 02.52 | 54.57 02.18 | 37.63 04.29 |
| EEGPT | 62.41 03.10 | 70.63 02.34 | 58.92 02.63 | EEGPT | 69.13 01.65 | 69.27 02.15 | 59.70 03.25 |
| Full Fine-Tuning | Parameter-Efficient Multi-Task | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | Single-task | Model | Frozen | ||||
| BAC | AUROC | AUCPR | BAC | AUROC | AUCPR | ||
| BENDR | 82.72 00.12 | 89.52 00.14 | 90.68 00.13 | BENDR | 68.30 05.85 | 73.17 00.82 | 65.93 00.45 |
| BIOT | 79.52 00.59 | 88.27 00.16 | 88.45 00.07 | BIOT | 80.30 00.22 | 87.50 00.14 | 87.27 00.57 |
| LaBraM | 79.50 00.81 | 86.91 00.51 | 83.86 01.96 | LaBraM | 75.87 00.05 | 84.07 00.05 | 85.11 00.08 |
| EEGPT | 78.66 00.24 | 87.52 01.01 | 86.94 02.15 | EEGPT | 79.53 00.05 | 88.63 00.12 | 88.47 00.05 |
| Full Fine-Tuning | Parameter-Efficient Multi-Task | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | Single-task | Model | Frozen | ||||
| BAC | F1 | BAC | F1 | ||||
| BENDR | 72.63 00.13 | 73.67 00.53 | 65.86 00.70 | BENDR | 24.18 00.02 | 27.02 00.02 | 07.50 00.05 |
| BIOT | 71.01 00.07 | 72.27 00.11 | 64.40 00.35 | BIOT | 66.13 00.21 | 70.27 00.29 | 61.03 00.17 |
| LaBraM | 70.85 00.44 | 71.52 00.55 | 64.47 00.70 | LaBraM | 59.80 00.00 | 64.10 00.37 | 53.40 00.16 |
| EEGPT | 69.67 01.24 | 73.03 00.32 | 64.64 00.92 | EEGPT | 67.83 00.12 | 71.63 00.05 | 62.90 00.08 |
| Full Fine-Tuning | Parameter-Efficient Multi-Task | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | Single-task | Model | Frozen | ||||
| BAC | AUROC | AUCPR | BAC | AUROC | AUCPR | ||
| BENDR | 74.93 01.76 | 90.90 03.60 | 99.81 00.08 | BENDR | 50.00 00.00 | 61.20 04.16 | 99.27 00.12 |
| BIOT | 72.05 01.15 | 84.23 03.42 | 99.72 00.09 | BIOT | 56.42 00.02 | 81.20 00.13 | 99.70 00.00 |
| LaBraM | 70.97 02.68 | 91.33 02.00 | 99.87 00.05 | LaBraM | 50.17 00.24 | 84.48 01.45 | 99.70 00.05 |
| EEGPT | 76.25 01.02 | 92.08 01.15 | 99.81 00.02 | EEGPT | 73.90 01.28 | 97.28 00.43 | 99.93 00.02 |
| Full Fine-Tuning | Parameter-Efficient Multi-Task | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | Single-task | Model | Frozen | ||||
| BAC | AUROC | AUCPR | BAC | AUROC | AUCPR | ||
| BENDR | 50.00 00.00 | 52.36 01.25 | 30.70 00.55 | BENDR | 50.00 00.00 | 48.83 01.68 | 24.83 00.87 |
| BIOT | 63.98 00.66 | 77.68 01.62 | 69.30 02.27 | BIOT | 58.25 00.50 | 76.48 00.48 | 54.17 00.30 |
| LaBraM | 61.17 01.01 | 67.78 01.48 | 45.83 02.21 | LaBraM | 57.45 02.83 | 73.43 00.56 | 46.72 00.74 |
| EEGPT | 62.31 03.98 | 70.46 04.00 | 48.13 06.90 | EEGPT | 61.05 03.33 | 75.68 00.59 | 58.23 01.57 |
| Full Fine-Tuning | Parameter-Efficient Multi-Task | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | Single-task | Model | Frozen | ||||
| BAC | AUROC | AUCPR | BAC | AUROC | AUCPR | ||
| BENDR | 71.09 02.02 | 83.09 00.69 | 52.68 00.45 | BENDR | 50.00 00.00 | 51.17 01.46 | 11.23 00.39 |
| BIOT | 51.10 00.30 | 62.05 01.53 | 18.05 01.06 | BIOT | 50.05 00.00 | 53.85 00.56 | 12.43 00.33 |
| LaBraM | 53.38 00.39 | 56.38 01.08 | 13.65 00.45 | LaBraM | 50.00 00.00 | 53.77 00.45 | 12.57 00.17 |
| EEGPT | 62.08 00.58 | 75.69 01.02 | 33.32 01.46 | EEGPT | 50.00 00.00 | 59.57 00.42 | 14.18 00.15 |
| Full Fine-Tuning | Parameter-Efficient Multi-Task | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | Single-task | Model | Frozen | ||||
| BAC | F1 | BAC | F1 | ||||
| BENDR | 37.16 02.62 | 40.38 01.69 | 07.27 04.67 | BENDR | 33.30 00.00 | 22.17 00.75 | 00.00 00.00 |
| BIOT | 47.43 01.03 | 48.17 01.38 | 23.77 01.52 | BIOT | 51.37 00.09 | 50.47 00.05 | 29.47 00.21 |
| LaBraM | 35.75 02.76 | 34.47 03.44 | 11.40 03.67 | LaBraM | 38.20 00.77 | 38.40 01.05 | 09.70 01.27 |
| EEGPT | 46.50 02.28 | 48.77 02.56 | 21.81 03.72 | EEGPT | 39.03 02.48 | 32.02 00.53 | 07.72 03.37 |
| Pretraining manifest | TUAB | TUEV | TUSL |
|---|---|---|---|
| Original TUEG | 83.83 00.50 | 73.17 01.70 | 81.17 01.12 |
| Recording-disjoint TUEG | 82.87 00.94 | 71.83 01.53 | 79.88 00.76 |
EEG Foundation Models
Electroencephalography (EEG) foundation models learn reusable representations of brain signals for transfer across people, tasks, and recording setups.
See all 100 papers