Early Learning Shapes Later Directions Of Representation Change In Continual Learning
Organizations: New York University · Xi’an Jiaotong University
Abstract
Representations continually change as a network learns new tasks. We ask whether early representational changes naturally form a geometric structure that continues to shape later learning. We identify a low-dimensional subspace of early representation drift, which we call a scaffold, and test whether it is reused across subsequent tasks. Across four pretrained visual encoders and two datasets, later representational changes consistently favor this early-defined subspace over matched random alternatives. This reuse is history-dependent: when networks experience different early tasks but identical later training inputs, each network preferentially reuses the scaffold induced by its own learning history. The same preference appears in individual optimizer updates, even though the network's dominant local response directions shift away from the original scaffold. Finally, constraining motion within the scaffold slows new-task acquisition more than matched random constraints, while effects on old-task retention are less consistent. In summary, these results suggest that early experience leaves a persistent geometric imprint on how neural networks adapt to future tasks.Code is available at https://github.com/YuantaoDeng/latent-scaffold.
Figures & tables
| New-task acquisition (%) | Old-task retention (%) | ||||||
| Model | Data | Scaffold | Random | Random | Scaffold | Random | Random |
| Same | Energy matched | Same | Energy matched | ||||
| ResNet | C10 | 67.43 [61.60, 75.33] | 74.40 [69.00, 82.17] | 89.02 [85.85, 93.85] | 68.83 [66.42, 70.75] | 69.23 [67.67, 70.83] | 71.29 [69.94, 72.50] |
| C100 | 77.44 [76.16, 78.88] | 83.51 [82.38, 84.60] | 91.34 [90.15, 92.44] | 61.41 [59.03, 64.84] | 61.10 [58.78, 64.04] | 59.62 [57.67, 61.68] | |
| DeiT | C10 | 70.60 [64.57, 79.40] | 70.95 [64.70, 79.80] | 82.32 [76.00, 87.88] | 68.96 [65.25, 71.88] | 69.31 [66.25, 71.62] | 71.79 [68.87, 73.67] |
| C100 | 82.81 [81.24, 84.19] | 83.60 [82.14, 84.69] | 91.18 [89.36, 92.48] | 56.83 [54.00, 59.93] | 56.53 [53.17, 60.41] | 56.32 [54.58, 58.31] | |
Appendix figures & tables30 assets
Supplementary material from the paper’s appendix.
Appendix
| Model | Feature dimension | CIFAR-10 rank | CIFAR-100 rank |
|---|---|---|---|
| ResNet-18 | 512 | 8 | 8 |
| DeiT-Tiny | 192 | 8 | 20 |
| MobileNetV3-S | 1024 | 24 | 8 |
| MLP-Mixer-B/16 | 768 | 8 | 8 |
| Model | CIFAR | Selection difference (pp) | |
|---|---|---|---|
| ResNet-18 | 10 | 8 | 2.1744 |
| ResNet-18 | 100 | 8 | 1.8322 |
| DeiT-Tiny | 10 | 8 | 1.3402 |
| DeiT-Tiny | 100 | 20 | 0.0147 |
| MobileNetV3-S | 10 | 24 | 0.0362 |
| MobileNetV3-S | 100 | 8 | 0.1800 |
| Minimum admissible rank | Minimum gain | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Model | CIFAR | 5 | 6 | 7 | 8 | over random |
| ResNet-18 | 10 | 5 | 6 | 7 | 8 | 11.24 |
| ResNet-18 | 100 | 5 | 6 | 7 | 8 | 3.83 |
| DeiT-Tiny | 10 | 5 | 6 | 7 | 8 | 7.54 |
| DeiT-Tiny | 100 | 20 | 20 | 20 | 20 | 4.16 |
| MobileNetV3-S | 10 | 24 | 24 | 24 | 24 | 4.50 |
| Model | CIFAR | Task | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| ResNet-18 | 10 | 3 | 26.85 | 22.86 | 20.88 | 26.38 |
| ResNet-18 | 10 | 4 | 22.87 | 20.76 | 20.17 | 24.23 |
| DeiT-Tiny | 10 | 3 | 29.55 | 22.41 | 22.37 | 31.21 |
| DeiT-Tiny | 10 | 4 | 18.94 | 18.26 | 19.08 | 21.65 |
| MobileNetV3-S | 10 | 3 | 13.71 | 11.90 | 14.06 | 15.96 |
| MobileNetV3-S | 10 | 4 | 11.88 | 11.15 | 12.93 | 14.17 |
| Model | CIFAR | Task | ||
|---|---|---|---|---|
| ResNet-18 | 10 | 3 | 3.99 [3.51, 4.54] | 5.51 [5.01, 5.99] |
| ResNet-18 | 10 | 4 | 2.12 [1.53, 2.70] | 4.06 [3.74, 4.38] |
| DeiT-Tiny | 10 | 3 | 7.14 [4.83, 9.75] | 8.84 [7.36, 10.62] |
| DeiT-Tiny | 10 | 4 | 0.68 [0.22, 1.18] | 2.58 [2.01, 3.21] |
| MobileNetV3-S | 10 | 3 | 1.81 [1.31, 2.45] | 1.90 [1.48, 2.33] |
| MobileNetV3-S | 10 | 4 | 0.73 [0.14, 1.30] | 1.24 [1.04, 1.44] |
| Model | CIFAR | Early | Middle | Late |
|---|---|---|---|---|
| ResNet-18 | 10 | 9.23 [7.14, 10.88] | 7.92 [6.04, 9.43] | 8.04 [6.04, 9.57] |
| ResNet-18 | 100 | 8.02 [7.08, 9.17] | 5.50 [5.19, 5.83] | 6.17 [5.84, 6.54] |
| DeiT-Tiny | 10 | 1.34 [0.78, 2.02] | 1.20 [0.83, 1.63] | 1.07 [0.73, 1.45] |
| DeiT-Tiny | 100 | 1.68 [1.35, 2.05] | 1.46 [1.17, 1.74] | 1.36 [0.92, 1.92] |
| MobileNetV3-S | 10 | 5.18 [4.36, 6.17] | 4.12 [3.80, 4.46] | 4.10 [3.79, 4.45] |
| MobileNetV3-S | 100 | 1.85 [1.71, 2.00] | 1.84 [1.67, 2.05] | 1.85 [1.69, 2.02] |
| Model | CIFAR | Class-centered logits | Loss change |
|---|---|---|---|
| ResNet-18 | 10 | 6.09 [3.06, 8.82] | 7.12 [-1.59, 15.45] |
| ResNet-18 | 100 | 13.48 [12.14, 15.05] | 17.44 [14.93, 20.41] |
| DeiT-Tiny | 10 | 0.83 [-0.01, 1.66] | 1.81 [0.01, 3.75] |
| DeiT-Tiny | 100 | 1.50 [0.47, 2.42] | 1.30 [0.03, 2.73] |
| MobileNetV3-S | 10 | 3.89 [1.59, 6.34] | 6.71 [3.56, 10.09] |
| MobileNetV3-S | 100 | 1.13 [0.62, 1.69] | 0.54 [-0.72, 2.06] |
| Model | Transition | Matched-control gain |
|---|---|---|
| ResNet-18 | 17.44 [14.63, 20.11] | |
| ResNet-18 | 12.48 [11.15, 13.83] | |
| ResNet-18 | 11.61 [9.76, 13.38] | |
| ResNet-18 | 11.10 [9.63, 12.65] | |
| DeiT-Tiny | 0.17 [-2.20, 2.55] | |
| DeiT-Tiny | 1.59 [-0.68, 4.35] |
| New-task acquisition | First-task retention | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Model | versus R | versus B | versus R | versus B | |
| ResNet-18 | 10 | -11.78 [-13.63, -8.83] | -13.63 [-17.40, -9.07] | +0.67 [-1.08, +3.08] | +0.83 [-3.33, +4.50] |
| ResNet-18 | 100 | -6.97 [-8.15, -5.80] | -20.93 [-24.53, -16.20] | +1.67 [-1.00, +4.83] | +0.33 [-3.00, +2.50] |
| DeiT-Tiny | 10 | -0.62 [-2.15, +1.00] | -3.03 [-5.57, +0.40] | +0.83 [-2.50, +4.50] | +4.00 [-2.67, +10.00] |
| DeiT-Tiny | 100 | -0.35 [-2.93, +1.47] | -19.03 [-23.10, -14.70] | +1.50 [-2.50, +4.50] | +1.67 [-7.67, +8.50] |
| MobileNetV3-S | 10 | -0.40 [-2.03, +1.20] | -1.30 [-14.67, +5.07] | -0.08 [-4.92, +5.42] | -1.67 [-18.67, +12.33] |
| New-task acquisition | First-task retention | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Model | versus R | versus B | versus R | versus B | |
| ResNet-18 | 10 | -6.74 [-7.25, -6.23] | -7.37 [-7.96, -6.79] | -0.37 [-1.90, +1.37] | -0.40 [-1.80, +1.73] |
| ResNet-18 | 100 | -6.07 [-7.00, -5.21] | -14.11 [-15.11, -13.29] | +0.17 [-0.85, +1.23] | -1.77 [-4.13, +0.70] |
| DeiT-Tiny | 10 | -0.43 [-0.65, -0.01] | +1.38 [+0.01, +2.27] | -0.33 [-1.65, +1.15] | +4.43 [+0.57, +8.80] |
| DeiT-Tiny | 100 | -0.79 [-1.36, -0.28] | -6.75 [-8.09, -5.65] | -0.13 [-1.10, +0.77] | +3.00 [-0.33, +6.37] |
| MobileNetV3-S | 10 | -1.30 [-2.64, -0.17] | -2.60 [-5.09, -0.94] | +1.88 [-1.03, +5.32] | +2.47 [-4.07, +8.97] |
| Energy reduction (%) | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Model | CIFAR | Scaffold | Random | Max. error (pp) | Random |
| ResNet-18 | 10 | 89.49 | 89.74 | 0.92 | 0.21–0.87 |
| ResNet-18 | 100 | 95.33 | 95.69 | 0.88 | 0.21–1.00 |
| DeiT-Tiny | 10 | 97.59 | 97.61 | 0.73 | 10.00–100.00 |
| DeiT-Tiny | 100 | 98.87 | 98.51 | 0.87 | 10.00 |
| MobileNetV3-S | 10 | 94.35 | 94.33 | 0.96 | 6.50–36.26 |
| New-task acquisition | First-task retention | All-old-task retention | |||
|---|---|---|---|---|---|
| Model | CIFAR | versus R | versus B | versus R | versus R |
| ResNet-18 | 10 | -21.58 [-25.15, -17.75] | -20.93 [-24.53, -16.20] | -1.75 [-4.83, +0.17] | -2.46 [-5.63, +0.67] |
| ResNet-18 | 100 | -13.90 [-14.85, -13.05] | -14.11 [-15.11, -13.29] | -1.07 [-3.70, +1.57] | +1.79 [+0.39, +3.40] |
| DeiT-Tiny | 10 | -11.72 [-17.43, -4.25] | -19.03 [-23.10, -14.70] | -0.50 [-4.58, +3.50] | -2.83 [-5.08, -0.85] |
| DeiT-Tiny | 100 | -8.37 [-8.95, -7.63] | -6.75 [-8.09, -5.65] | -1.75 [-3.92, -0.03] | +0.51 [-0.64, +1.72] |
| MobileNetV3-S | 10 | -6.47 [-14.95, -0.50] | -8.37 [-29.87, +2.93] | +1.25 [-4.00, +7.67] | +0.67 [-2.75, +3.21] |
| Model | After task | T1 | T2 | T3 | T4 | T5 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ResNet-18 | 1 | 94.00 | – | – | – | – |
| 2 | 88.42 | 95.17 | – | – | – | |
| 3 | 82.25 | 84.42 | 94.58 | – | – | |
| 4 | 78.08 | 79.58 | 75.58 | 93.83 | – | |
| 5 | 69.33 | 74.33 | 74.83 | 77.75 | 93.42 | |
| DeiT-Tiny | 1 | 89.08 | – | – | – | – |
| Model | After task | T1 | T2 | T3 | T4 |
|---|---|---|---|---|---|
| ResNet-18 | 1 | 92.62 | – | – | – |
| 2 | 76.88 | 91.00 | – | – | |
| 3 | 57.98 | 68.38 | 92.10 | – | |
| 4 | 50.33 | 58.00 | 66.03 | 93.13 | |
| DeiT-Tiny | 1 | 91.62 | – | – | – |
| 2 | 71.43 | NR | – | – |
| Model | Branch | After task | T1 | T2 | T3 | T4 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ResNet-18 | X | 1 | 95.17 | – | – | – |
| 2 | 96.83 | 96.83 | – | – | ||
| 3 | 91.50 | 0.00 | 95.50 | – | ||
| 4 | 85.83 | 0.00 | 90.50 | 79.33 | ||
| Y | 1 | 95.17 | – | – | – | |
| 2 | 92.00 | 96.33 | – | – |
| Model | Branch | After task | T1 | T2 | T3 |
|---|---|---|---|---|---|
| ResNet-18 | X | 1 | 92.20 | – | – |
| 2 | 75.77 | 94.37 | – | ||
| 3 | 67.77 | 4.77 | 89.07 | ||
| Y | 1 | 92.20 | – | – | |
| 2 | 77.87 | 92.07 | – | ||
| 3 | 68.10 | 5.97 | 88.90 |
| Model | After task | T1 | T2 | T3 | T4 | T5 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| ResNet-18 | 1 | 93.00 | – | – | – | – |
| 2 | 0.00 | 96.75 | – | – | – | |
| 3 | 0.00 | 0.00 | 96.83 | – | – | |
| 4 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 96.17 | – | |
| 5 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 0.00 | 92.08 | |
| DeiT-Tiny | 1 | 85.17 | – | – | – | – |
| Model | Branch | Mean New | Mean Old | Mean All | Final First | Final Old | Final All |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ResNet-18 | Normal | 88.37 | 71.63 | 74.98 | 63.00 | 74.08 | 77.63 |
| Scaffold | 67.43 | 70.12 | 69.58 | 63.33 | 68.83 | 70.10 | |
| Random 1 | 74.47 | 70.07 | 70.95 | 61.83 | 69.88 | 72.60 | |
| Random 2 | 74.33 | 69.78 | 70.69 | 61.50 | 68.58 | 71.37 | |
| Random | 74.40 | 69.93 | 70.82 | 61.67 | 69.23 | 71.98 | |
| DeiT-Tiny | Normal | 89.63 | 70.71 | 74.49 | 57.33 | 67.92 | 72.70 |
| Model | Branch | Mean New | Mean Old | Mean All | Final First | Final Old | Final All |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ResNet-18 | Normal | 91.55 | 58.66 | 66.88 | 51.63 | 58.33 | 67.09 |
| Scaffold | 77.44 | 61.65 | 65.60 | 49.87 | 61.41 | 66.73 | |
| Random 1 | 83.75 | 61.64 | 67.17 | 49.87 | 61.38 | 68.31 | |
| Random 2 | 83.27 | 61.40 | 66.87 | 49.53 | 60.82 | 67.70 | |
| Random | 83.51 | 61.52 | 67.02 | 49.70 | 61.10 | 68.00 | |
| DeiT-Tiny | Normal | 89.55 | 49.67 | 59.64 | 41.20 | 46.46 | 57.09 |
| Model | CIFAR | First versus R | Old versus R | Old versus B |
|---|---|---|---|---|
| ResNet-18 | 10 | +1.67 [-1.00, +4.83] | -0.40 [-1.75, +0.62] | -5.25 [-8.75, -1.37] |
| ResNet-18 | 100 | +0.17 [-0.85, +1.23] | +0.31 [-0.47, +1.08] | +3.08 [+1.90, +4.33] |
| DeiT-Tiny | 10 | +1.50 [-2.50, +4.50] | -0.35 [-1.58, +0.48] | +1.04 [-2.67, +4.54] |
| DeiT-Tiny | 100 | -0.13 [-1.10, +0.77] | +0.31 [-0.46, +1.10] | +10.38 [+8.13, +13.39] |
| MobileNetV3-S | 10 | +2.67 [-1.17, +6.00] | -0.71 [-3.92, +2.13] | +0.17 [-5.33, +5.21] |
| MobileNetV3-S | 100 | +1.85 [+0.00, +4.27] | +0.19 [-1.90, +2.50] | +9.12 [+3.47, +14.04] |
| Branch | Epoch | T1 | T2 | T3 | T4 | T5 | Old | All | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Normal | 0 | 1 | 60.50 | 65.83 | 64.67 | 71.17 | 81.50 | 65.54 | 68.73 |
| Normal | 0 | 2 | 62.67 | 71.00 | 72.83 | 84.50 | 86.33 | 72.75 | 75.47 |
| Normal | 0 | 3 | 62.00 | 69.67 | 72.67 | 83.83 | 89.67 | 72.04 | 75.57 |
| Normal | 0 | 4 | 64.50 | 71.00 | 72.67 | 86.83 | 92.50 | 73.75 | 77.50 |
| Normal | 0 | 5 | 63.00 | 73.67 | 75.00 | 84.67 | 91.83 | 74.08 | 77.63 |
| Normal | 0 | Mean | 62.53 | 70.23 | 71.57 | 82.20 | 88.37 | 71.63 | 74.98 |
| Branch | Epoch | T1 | T2 | T3 | T4 | Old | All | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Normal | 0 | 1 | 50.03 | 54.57 | 75.90 | 88.00 | 60.17 | 67.12 |
| Normal | 0 | 2 | 49.60 | 53.60 | 72.93 | 91.57 | 58.71 | 66.92 |
| Normal | 0 | 3 | 49.83 | 54.67 | 70.90 | 92.40 | 58.47 | 66.95 |
| Normal | 0 | 4 | 50.10 | 53.83 | 68.97 | 92.40 | 57.63 | 66.32 |
| Normal | 0 | 5 | 51.63 | 55.20 | 68.17 | 93.37 | 58.33 | 67.09 |
| Normal | 0 | Mean | 50.24 | 54.37 | 71.37 | 91.55 | 58.66 | 66.88 |
| Branch | Epoch | T1 | T2 | T3 | T4 | T5 | Old | All | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Normal | 0 | 1 | 61.50 | 69.00 | 72.67 | 77.83 | 84.17 | 70.25 | 73.03 |
| Normal | 0 | 2 | 60.67 | 71.33 | 72.83 | 83.00 | 91.00 | 71.96 | 75.77 |
| Normal | 0 | 3 | 61.33 | 73.67 | 72.33 | 82.67 | 91.33 | 72.50 | 76.27 |
| Normal | 0 | 4 | 57.50 | 70.33 | 74.67 | 81.17 | 89.83 | 70.92 | 74.70 |
| Normal | 0 | 5 | 57.33 | 67.17 | 68.33 | 78.83 | 91.83 | 67.92 | 72.70 |
| Normal | 0 | Mean | 59.67 | 70.30 | 72.17 | 80.70 | 89.63 | 70.71 | 74.49 |
| Branch | Epoch | T1 | T2 | T3 | T4 | Old | All | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Normal | 0 | 1 | 45.47 | 47.50 | 66.47 | 89.37 | 53.14 | 62.20 |
| Normal | 0 | 2 | 44.17 | 46.80 | 64.23 | 89.33 | 51.73 | 61.13 |
| Normal | 0 | 3 | 42.97 | 45.73 | 61.40 | 89.47 | 50.03 | 59.89 |
| Normal | 0 | 4 | 39.50 | 44.20 | 57.23 | 90.60 | 46.98 | 57.88 |
| Normal | 0 | 5 | 41.20 | 43.63 | 54.53 | 89.00 | 46.46 | 57.09 |
| Normal | 0 | Mean | 42.66 | 45.57 | 60.77 | 89.55 | 49.67 | 59.64 |
| Branch | Epoch | T1 | T2 | T3 | T4 | T5 | Old | All | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Normal | 0 | 1 | 44.83 | 55.33 | 59.83 | 64.33 | 80.00 | 56.08 | 60.87 |
| Normal | 0 | 2 | 52.67 | 63.00 | 65.67 | 72.50 | 85.17 | 63.46 | 67.80 |
| Normal | 0 | 3 | 55.50 | 59.67 | 61.17 | 74.33 | 87.17 | 62.67 | 67.57 |
| Normal | 0 | 4 | 50.50 | 60.83 | 64.17 | 71.83 | 87.67 | 61.83 | 67.00 |
| Normal | 0 | 5 | 50.33 | 46.33 | 64.33 | 71.67 | 82.50 | 58.17 | 63.03 |
| Normal | 0 | Mean | 50.77 | 57.03 | 63.03 | 70.93 | 84.50 | 60.44 | 65.25 |
| Branch | Epoch | T1 | T2 | T3 | T4 | Old | All | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Normal | 0 | 1 | 37.30 | 43.20 | 56.30 | 85.73 | 45.60 | 55.63 |
| Normal | 0 | 2 | 36.33 | 40.87 | 57.30 | 84.77 | 44.83 | 54.82 |
| Normal | 0 | 3 | 35.83 | 39.03 | 52.67 | 83.73 | 42.51 | 52.82 |
| Normal | 0 | 4 | 35.07 | 38.97 | 51.57 | 84.67 | 41.87 | 52.57 |
| Normal | 0 | 5 | 36.30 | 39.67 | 47.70 | 85.50 | 41.22 | 52.29 |
| Normal | 0 | Mean | 36.17 | 40.35 | 53.11 | 84.88 | 43.21 | 53.63 |
| Branch | Epoch | T1 | T2 | T3 | T4 | T5 | Old | All | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Normal | 0 | 1 | 42.33 | 54.00 | 64.17 | 68.33 | 73.33 | 57.21 | 60.43 |
| Normal | 0 | 2 | 42.17 | 54.17 | 57.67 | 68.33 | 81.33 | 55.58 | 60.73 |
| Normal | 0 | 3 | 41.83 | 48.67 | 51.67 | 69.33 | 83.50 | 52.87 | 59.00 |
| Normal | 0 | 4 | 44.00 | 56.00 | 57.00 | 66.00 | 87.00 | 55.75 | 62.00 |
| Normal | 0 | 5 | 45.50 | 53.50 | 62.17 | 66.50 | 82.00 | 56.92 | 61.93 |
| Normal | 0 | Mean | 43.17 | 53.27 | 58.53 | 67.70 | 81.43 | 55.67 | 60.82 |
| Branch | Epoch | T1 | T2 | T3 | T4 | Old | All | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Normal | 0 | 1 | 33.67 | 38.20 | 58.40 | 85.07 | 43.42 | 53.83 |
| Normal | 0 | 2 | 33.80 | 37.90 | 54.40 | 87.30 | 42.03 | 53.35 |
| Normal | 0 | 3 | 30.40 | 34.10 | 52.20 | 86.57 | 38.90 | 50.82 |
| Normal | 0 | 4 | 27.40 | 32.90 | 49.10 | 86.67 | 36.47 | 49.02 |
| Normal | 0 | 5 | 31.13 | 34.37 | 49.77 | 87.50 | 38.42 | 50.69 |
| Normal | 0 | Mean | 31.28 | 35.49 | 52.77 | 86.62 | 39.85 | 51.54 |