Separating Common and Unique Directions for Model Merging
Organizations: Earlham Institute, United Kingdom · Living Systems Institute, University of Exeter, United Kingdom · Department of Computer Science, University of Exeter, United Kingdom · Department of Engineering, University of Exeter, United Kingdom ·
Abstract
Model merging combines multiple fine-tuned models without additional training, and arithmetic methods have emerged as a simple yet effective way to merge models without data. However, existing arithmetic methods treat task vectors in parameter space and apply a single element-wise rule to directions that can differ in mergeability. In a shared directional basis, we find a consistent two-regime structure: a low-dispersion common bulk shared across tasks and a high-dispersion task-dominated tail that carries disproportionate energy. These findings motivate Common--Unique Subspace Decomposition (CUSD), a data-free pre-merging method that separates task vectors into common and unique directional components, merges the common components with a downstream arithmetic operator, and retains unique residuals separately. Experiments across base models, four model families, and four arithmetic-based merging operators show that CUSD improves 42 of 44 model--operator combinations and achieves up to 22.5% improvement over the corresponding baselines. Our code is publicly available at https://github.com/stwang666/CUSD
Figures & tables
| Method | with CUSD | ViT-B/32 | ViT-B/16 | ViT-L/14 | RoBERTa-B | RoBERTa-L | Llama-3B | Llama-8B | Llama-3B-Inst | Llama-8B-Inst | Gemma-2b | Gemma-9b |
| Fine-tuned | — | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 |
| Task Arithmetic | 71.8 | 76.8 | 87.6 | 53.5 | 58.3 | 69.6 | 93.7 | 73.5 | 82.5 | 94.2 | 92.0 | |
| 85.0 (+13.2) | 88.9 (+12.1) | 93.0 (+5.4) | 68.7 (+15.1) | 70.0 (+11.7) | 69.6 (0.0) | 94.1 (+0.4) | 75.8 (+2.3) | 86.5 (+4.0) | 95.7 (+1.5) | 94.8 (+2.8) | ||
| TIES-Merging | 74.0 | 78.5 | 88.5 | 51.1 | 47.3 | 69.2 | 93.7 | 72.7 | 82.6 | 94.1 | 91.1 | |
| 87.0 (+13.0) | 90.3 (+11.8) | 94.8 (+6.3) | 69.3 (+18.2) | 69.8 (+22.5) | 69.7 (+0.5) | 94.1 (+0.4) | 75.5 (+2.8) | 86.2 (+3.6) | 97.3 (+3.2) | 95.3 (+4.2) | ||
| DARE | 71.7 | 76.6 | 87.5 | 54.0 | 58.8 | 68.9 | 94.1 | 73.4 | 83.1 | 94.1 | 91.2 |
| Method | Llama-3.2-3B | Gemma-2-2b | ||||||
| w/o CUSD | CUSD ( ) | CUSD ( ) | - | w/o CUSD | CUSD ( ) | CUSD ( ) | - | |
| Task Arithmetic | 69.6 | 70.0 (+0.4) | 69.6 (+0.0) | -0.4 | 94.2 | 96.9 (+2.7) | 95.7 (+1.5) | -1.2 |
| TIES-Merging | 69.2 | 69.5 (+0.3) | 69.7 (+0.5) | 0.2 | 94.1 | 95.9 (+1.8) | 97.3 (+3.2) | 1.4 |
| DARE | 68.9 | 69.6 (+0.7) | 70.3 (+1.4) | 0.7 | 94.1 | 95.8 (+1.7) | 96.2 (+2.1) | 0.4 |
| Consensus | 67.4 | 70.0 (+2.6) | 70.6 (+3.2) | 0.6 | 88.8 | 91.7 (+2.9) | 93.1 (+4.3) | 1.4 |
| Model | Random | Reversed | Top-energy (matched) | Top-energy (0.2%) | Top-energy (0.5%) | Top-energy (1.0%) | CUSD |
| ViT-B/32 | 59.57 | 73.78 | 74.75 | 73.68 | 70.97 | 76.48 | |
| ViT-B/16 | 65.09 | 81.07 | 80.84 | 80.34 | 78.97 | 81.74 |
Appendix figures & tables19 assets
Supplementary material from the paper’s appendix.
Appendix
| Method | with CUSD | Cars | DTD | EuroSAT | GTSRB | MNIST | RESISC45 | SUN397 | SVHN | Avg. |
| Fine-tuned | — | 92.5 | 84.2 | 91.0 | 99.2 | 99.7 | 99.7 | 83.6 | 98.1 | 93.5 |
| Task Arithmetic | 80.5 | 64.6 | 75.6 | 86.7 | 99.0 | 86.1 | 72.9 | 89.7 | 81.9 | |
| 87.2 (+6.7) | 71.9 (+7.2) | 87.7 (+12.0) | 92.6 (+6.0) | 98.7 (-0.3) | 94.5 (+8.4) | 76.1 (+3.2) | 87.2 (-2.5) | 87.0 (+5.1) | ||
| TIES-Merging | 81.1 | 65.3 | 77.8 | 87.5 | 99.1 | 87.2 | 73.3 | 90.5 | 82.7 | |
| 87.7 (+6.6) | 74.5 (+9.2) | 88.4 (+10.7) | 95.0 (+7.5) | 99.0 (-0.1) | 95.7 (+8.5) | 77.2 (+3.9) | 91.2 (+0.8) | 88.6 (+5.9) | ||
| DARE | 80.4 | 64.0 | 75.6 | 86.7 | 99.0 | 86.1 | 72.8 | 89.7 | 81.8 |
| Method | with CUSD | Cars | DTD | EuroSAT | GTSRB | MNIST | RESISC45 | SUN397 | SVHN | Avg. |
| Fine-tuned | — | 86.5 | 82.1 | 90.2 | 99.2 | 99.8 | 99.7 | 80.6 | 97.9 | 92.0 |
| Task Arithmetic | 59.0 | 51.4 | 64.9 | 76.3 | 98.5 | 71.3 | 54.3 | 89.2 | 70.6 | |
| 75.6 (+16.5) | 62.1 (+10.7) | 85.7 (+20.8) | 87.1 (+10.9) | 97.9 (-0.5) | 89.2 (+17.9) | 71.6 (+17.3) | 84.7 (-4.5) | 81.7 (+11.1) | ||
| TIES-Merging | 60.7 | 52.3 | 68.5 | 77.1 | 98.8 | 73.4 | 56.6 | 90.2 | 72.2 | |
| 74.7 (+14.0) | 65.2 (+12.9) | 86.8 (+18.3) | 90.3 (+13.3) | 98.4 (-0.4) | 90.2 (+16.8) | 70.7 (+14.1) | 88.4 (-1.9) | 83.1 (+10.9) | ||
| DARE | 59.2 | 51.3 | 64.8 | 75.6 | 98.4 | 71.3 | 54.2 | 89.2 | 70.5 |
| Method | with CUSD | Cars | DTD | EuroSAT | GTSRB | MNIST | RESISC45 | SUN397 | SVHN | Avg. |
| Fine-tuned | — | 78.0 | 79.4 | 88.9 | 98.7 | 99.7 | 99.7 | 78.3 | 97.5 | 90.0 |
| Task Arithmetic | 46.4 | 48.5 | 64.2 | 71.4 | 97.2 | 64.1 | 46.2 | 79.3 | 64.7 | |
| 65.1 (+18.8) | 60.4 (+12.0) | 81.9 (+17.7) | 79.8 (+8.5) | 96.5 (-0.7) | 83.4 (+19.3) | 65.5 (+19.4) | 79.3 (0.0) | 76.5 (+11.9) | ||
| TIES-Merging | 48.8 | 49.7 | 66.9 | 72.8 | 97.7 | 66.7 | 49.0 | 81.3 | 66.6 | |
| 65.6 (+16.8) | 63.7 (+14.0) | 83.8 (+16.9) | 83.7 (+10.9) | 96.8 (-0.9) | 87.1 (+20.4) | 66.1 (+17.1) | 79.8 (-1.5) | 78.3 (+11.7) | ||
| DARE | 45.9 | 48.6 | 64.2 | 71.4 | 97.2 | 63.7 | 45.9 | 79.1 | 64.5 |
| Method | with CUSD | CoLA | MNLI | MRPC | QNLI | QQP | RTE | SST-2 | STS-B | Avg. |
| Fine-tuned | — | 55.1 | 87.5 | 88.0 | 92.4 | 89.4 | 67.5 | 93.8 | 88.3 | 82.8 |
| Task Arithmetic | 0.0 | 64.6 | 79.5 | 75.5 | 71.3 | 49.1 | 71.1 | -56.8 | 44.3 | |
| 6.6 (+6.6) | 63.6 (-1.0) | 78.2 (-1.3) | 74.1 (-1.4) | 37.6 (-33.7) | 50.9 (+1.8) | 87.7 (+16.6) | 55.9 (+112.6) | 56.8 (+12.5) | ||
| TIES-Merging | 0.0 | 64.9 | 79.0 | 73.2 | 76.4 | 46.2 | 65.9 | -67.2 | 42.3 | |
| 6.6 (+6.6) | 62.1 (-2.8) | 77.9 (-1.1) | 63.6 (-9.6) | 36.6 (-39.8) | 53.4 (+7.2) | 90.3 (+24.3) | 68.4 (+135.6) | 57.4 (+15.1) | ||
| DARE | 4.6 | 64.6 | 79.4 | 75.6 | 71.7 | 48.7 | 71.3 | -58.6 | 44.7 |
| Method | with CUSD | CoLA | MNLI | MRPC | QNLI | QQP | RTE | SST-2 | STS-B | Avg. |
| Fine-tuned | — | 59.1 | 90.5 | 89.0 | 94.5 | 90.5 | 70.0 | 96.6 | 91.7 | 85.2 |
| Task Arithmetic | 0.2 | 75.7 | 48.6 | 69.5 | 82.1 | 58.8 | 85.1 | -22.4 | 49.7 | |
| 9.1 (+8.8) | 72.2 (-3.4) | 27.9 (-20.8) | 83.5 (+14.0) | 59.5 (-22.7) | 70.8 (+11.9) | 92.7 (+7.6) | 62.0 (+84.3) | 59.7 (+10.0) | ||
| TIES-Merging | -1.4 | 71.0 | 56.3 | 53.3 | 84.6 | 54.5 | 72.1 | -67.9 | 40.3 | |
| 5.7 (+7.1) | 74.5 (+3.5) | 29.1 (-27.2) | 85.3 (+32.0) | 58.6 (-26.0) | 70.0 (+15.5) | 92.6 (+20.4) | 60.3 (+128.2) | 59.5 (+19.2) | ||
| DARE | 2.4 | 75.6 | 48.8 | 70.2 | 82.1 | 59.2 | 85.7 | -23.2 | 50.1 |
| Method | with CUSD | Humaneval+ | MBPP+ | GSM8k | M-MMLU | M-ARC | M-HellaSwag | Avg. |
| Fine-tuned | — | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 |
| Task Arithmetic | 45.7 | 59.4 | 39.2 | 87.0 | 93.4 | 93.0 | 69.6 | |
| 45.7 (0.0) | 52.8 (-6.6) | 45.8 (+6.6) | 86.0 (-1.0) | 94.0 (+0.6) | 93.2 (+0.2) | 69.6 (0.0) | ||
| TIES-Merging | 46.1 | 58.5 | 37.9 | 87.2 | 93.1 | 92.6 | 69.2 | |
| 45.2 (-0.9) | 53.3 (-5.2) | 47.1 (+9.2) | 85.8 (-1.4) | 94.0 (+0.9) | 93.0 (+0.4) | 69.7 (+0.5) | ||
| DARE | 47.3 | 53.8 | 38.8 | 87.2 | 93.3 | 93.0 | 68.9 |
| Method | with CUSD | Humaneval+ | MBPP+ | GSM8k | M-MMLU | M-ARC | M-HellaSwag | Avg. |
| Fine-tuned | — | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 |
| Task Arithmetic | 82.5 | 100.0 | 93.7 | 95.5 | 89.7 | 100.8 | 93.7 | |
| 82.6 (+0.1) | 102.4 (+2.4) | 91.3 (-2.4) | 96.1 (+0.6) | 90.9 (+1.2) | 101.3 (+0.5) | 94.1 (+0.4) | ||
| TIES-Merging | 82.6 | 100.8 | 94.2 | 95.2 | 88.8 | 100.4 | 93.7 | |
| 83.0 (+0.4) | 104.0 (+3.2) | 88.2 (-6.0) | 97.1 (+1.9) | 91.2 (+2.4) | 101.2 (+0.8) | 94.1 (+0.4) | ||
| DARE | 84.6 | 101.2 | 92.7 | 95.1 | 90.3 | 100.7 | 94.1 |
| Method | with CUSD | Humaneval+ | MBPP+ | GSM8k | M-MMLU | M-ARC | M-HellaSwag | Avg. |
| Fine-tuned | — | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 |
| Task Arithmetic | 55.5 | 46.5 | 64.2 | 85.5 | 96.2 | 93.3 | 73.5 | |
| 61.3 (+5.8) | 54.0 (+7.5) | 62.4 (-1.8) | 86.4 (+0.9) | 97.2 (+1.0) | 93.6 (+0.3) | 75.8 (+2.3) | ||
| TIES-Merging | 53.8 | 44.3 | 63.9 | 85.1 | 95.9 | 93.4 | 72.7 | |
| 58.0 (+4.2) | 57.5 (+13.2) | 61.1 (-2.8) | 86.4 (+1.3) | 96.4 (+0.5) | 93.6 (+0.2) | 75.5 (+2.8) | ||
| DARE | 51.7 | 50.0 | 64.6 | 85.0 | 95.9 | 93.3 | 73.4 |
| Method | with CUSD | Humaneval+ | MBPP+ | GSM8k | M-MMLU | M-ARC | M-HellaSwag | Avg. |
| Fine-tuned | — | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 |
| Task Arithmetic | 55.5 | 87.9 | 87.6 | 84.2 | 87.3 | 92.4 | 82.5 | |
| 70.7 (+15.2) | 91.4 (+3.5) | 83.8 (-3.8) | 88.3 (+4.1) | 90.7 (+3.4) | 94.0 (+1.6) | 86.5 (+4.0) | ||
| TIES-Merging | 56.9 | 87.9 | 87.8 | 84.5 | 86.7 | 92.1 | 82.6 | |
| 68.8 (+11.9) | 92.6 (+4.7) | 85.2 (-2.6) | 87.3 (+2.8) | 89.6 (+2.9) | 93.8 (+1.7) | 86.2 (+3.6) | ||
| DARE | 59.7 | 87.5 | 87.9 | 83.8 | 87.3 | 92.3 | 83.1 |
| Method | with CUSD | Humaneval+ | MBPP+ | GSM8k | M-MMLU | M-ARC | M-HellaSwag | Avg. |
| Fine-tuned | — | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 |
| Task Arithmetic | 80.6 | 94.9 | 75.0 | 106.8 | 104.0 | 104.0 | 94.2 | |
| 83.7 (+3.1) | 98.0 (+3.1) | 76.4 (+1.4) | 107.4 (+0.6) | 104.5 (+0.5) | 104.1 (+0.1) | 95.7 (+1.5) | ||
| TIES-Merging | 80.4 | 90.3 | 79.5 | 107.1 | 103.3 | 103.8 | 94.1 | |
| 90.8 (+10.4) | 94.4 (+4.1) | 83.2 (+3.7) | 107.6 (+0.5) | 104.0 (+0.7) | 103.9 (+0.1) | 97.3 (+3.2) | ||
| DARE | 80.6 | 91.8 | 76.7 | 107.6 | 104.0 | 104.2 | 94.1 |
| Method | with CUSD | Humaneval+ | MBPP+ | GSM8k | M-MMLU | M-ARC | M-HellaSwag | Avg. |
| Fine-tuned | — | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 | 100.0 |
| Task Arithmetic | 73.5 | 102.8 | 105.0 | 96.3 | 83.4 | 90.7 | 92.0 | |
| 72.4 (-1.1) | 106.8 (+4.0) | 101.3 (-3.7) | 99.5 (+3.2) | 90.7 (+7.3) | 98.1 (+7.4) | 94.8 (+2.8) | ||
| TIES-Merging | 71.5 | 102.0 | 105.0 | 96.2 | 81.8 | 90.3 | 91.1 | |
| 71.5 (0.0) | 109.2 (+7.2) | 99.6 (-5.4) | 100.3 (+4.1) | 91.5 (+9.7) | 99.6 (+9.3) | 95.3 (+4.2) | ||
| DARE | 72.8 | 99.6 | 105.5 | 96.0 | 82.9 | 90.3 | 91.2 |
| 0.0 | 0.1 | 0.2 | 0.3 | 0.4 | 0.5 | 0.6 | 0.7 | 0.8 | 0.9 | 1.0 | Plain TA | |
| 0.1 | 57.43 | 61.74 | 63.33 | 62.22 | 59.15 | 53.95 | 47.22 | 39.87 | 33.62 | 28.21 | 23.91 | 61.74 |
| 0.2 | 66.62 | 69.07 | 69.36 | 67.35 | 62.75 | 56.56 | 49.11 | 41.37 | 34.97 | 29.31 | 24.91 | 69.36 |
| 0.3 | 72.49 | 73.87 | 72.94 | 70.05 | 64.59 | 57.76 | 49.88 | 42.29 | 35.91 | 30.36 | 25.85 | 70.05 |
| 0.4 | 76.48 † | 76.50 | 74.65 | 70.48 | 64.65 | 57.43 | 49.84 | 42.52 | 36.31 | 31.18 | 26.94 | 64.65 † |
| 0.5 | 77.64 | 77.02 | 74.15 | 69.70 | 63.45 | 56.27 | 49.03 | 42.36 | 36.58 | 31.94 | 27.80 | 56.27 |
| 0.6 | 77.33 | 75.82 | 72.47 | 67.53 | 61.25 | 54.54 | 47.97 | 41.74 | 36.49 | 32.35 | 28.43 | 47.97 |